بیماریهای دنبالچه

استخوان دنبالچه یا کوکسیکس از طریق لیگامانهای متعددی به انتهای تحتانی ساکروم متصل می‌شود .

استخوان های لگن 

در طول کناره های خارجی کوکسیکس، از عضلاتی پوشیده شده است که اصطلاحاً عضلات کوکسیژئال نامیده می‌شوند. این عضلات که به سمت خارج و جلو امتداد یافته و استخوان دنبالچه را به خار ایسکیوم می چسبند. به علت همین ارتباطات عضلانی ، کوکسیکس به خصوص به هنگام اجابت مزاج حرکت دایم دارد. یک لیگمان نوک استخوان دنبالچه را به اسفنگتر خارجی مقعد (یاآنوس) متصل می‌کند . این لیگامان را لیگامان آنوکوکسیژئال می‌نامند . در جلوی نوک کوکسیکس ،کوکسیژئال بادی یا غده لوشکا یا گلوموس کوکسیژیوم قرار دارد. هنگامی که فرد روی صندلی یازمین می‌نشیند در واقع روی یک سه پایه استخوانی که در لگن قرار دارد می‌نشیند . این سه پایه عبارتند دو برجستگی‌ ایسکیال استخوان لگن در سمت راست و چپ و نیز استخوان دنبالچه در عقب . بنابراین هنگام نشستن استخوان دنبالچه یا کوکسیکس به عنوان جاذب شوک عمل می کند.


تظاهرات بالینی
درد دنبالچه یا کوکسیکس به علت موضعی یعنی ضایعه‌ای در خود استخوان دنبالچه و یا دردهای ارجاعی از نواحی دیگر است. علل موضعی درد دنبالچه عبارتند از : کشیدگی لیگمان ساکروکوکسیژئال ،سقوط بر روی باسن ، صدمات هنگام زایمان در خانم‌ها که موجب پارگی یا کشیدگی این لیگمان می شود. علامت اصلی این بیماری این است که هنگام نشستن و گاهی هنگام اجابت مزاج بیمار احساس درد در قسمت پایینی لگن و باسن دارد .
درمان
استفاده تیوپ لاستیکی زیر باسن حین نشستن، مصرف داروهای ضد به التهاب موجب بهبودی خواهد شد. در مواردی که با درمان‌های فوق بیمار بهبود نیابد تزریق در اطراف استخوان دنبالچه یا دستکاری کوکسیکس تحت بیهوشی موجب بهبودی بیمار می‌شود . دستکاری کوکسیکس تحت بیهوشی باعث جا افتادن شکستگی و آزادشدن لیگمان ها می شود به طوری که درد بیمار بهبود خواهد یافت .
در موارد مقاوم به درمان‌های فوق برای بیمار عمل جراحی انجام می‌شود. در این عمل استخوان کوکسیکس برداشته میشودو قاعدتاً درد بیمار بهبود می یابد. 
آرتریت دژنراتیو مفصل ساکروکوکسیژنال 
گاهی ضربه ای شدید یا زایمان مشکل موجب نیمه دررفتگی استخوان دنبالچه می شود. به تدریج در طی سالها فضای مفصلی کاهش یافته ، نامنظمی و اسکلروز در مفصل بین استخوان دنبالچه و لگن بروز می‌کند . این کار به تدریج موجب محدود شدن حرکات اين مفصل می شود . بنابراین در آینده وقتی که فرد می‌نشیند دچار درد با سن می‌شود زیرا مفصل بین استخوان دنبالچه و استخوان لگن یا ساکروم خراب است و حرکت مفصل موجب ایجاد درد در مفصل ساکروکوکسیژنال می شود. علامت این بیماری این است که هنگامی که پزشک روی مفصل ساکروکوکسیژنال فشار وارد کند باعث درد موضعی در این ناحیه می‌شود . برای درمان این بیماری از تزریق ماده ی بی حسی در داخل مفصل ساکروکوکسیژنال استفاده می‌کنیم و در صورت عدم بهبودی بیمار مورد عمل جراحی قرار می‌گیرد باغ و استخوان دنبالچه یا کوکسیکس برداشت می‌شود .

شکستگی و دررفتگی استخوان دنبالچه یا کوکسیکس
گاهی ضربه وارد شده به لگن باعث شکستگی استخوان دنبالچه می‌شود .در علت انقباض عضلات این ناحیه، قطعه شکسته شده به سمت جلو جابجا می شود. در این موارد نیز هنگامی که بیمار می‌نشیند دچار درد ناحیه باسن می‌شود . درمان این بیماری عمل جراحی و برداشتن استخوان دنبالچه یا کوکسیکس است. 
درد نوک کوکسیکس
گاهی اوقات بیمار سابقه‌ای ضربه واضحی ندارد اما با نشستن روی استخوان دنبال چه درد احساس می‌کند . در این موارد علت درد شکستگی استخوان دنبالچه یا کشیدگی لیگامان های آن ناحیه نیست. بلکه یک برجستگی یا ندول دردناک بر روی نوک استخوان دنبالچه یا کوکسیکس به‌وجودآمده است . این برجستگی معمولاً در محل چسبندگی لیگمان آنوکوکسیژئال دیده می‌شود و پزشک هنگام ایجاد فشار بر روی نوک استخوان دنبالچه باعث ایجاد درد شدید می‌شود( که در اصطلاح پزشکی به آن تندرنس گفته می‌شود) تزریق مکرر مکرر با مواد بی‌حس کننده موضعی مانند پروکائین موجب ناپدید شدن ندول و بهبود بیماری می شود.
تومورهای ناحیه دنبالچه 
استخوان دنبالچه هم مانند استخوان‌های دیگر بدن ممکنست دچار تومور شود. تومورهای مختلفی می‌تواند این ناحيه را گرفتار کنند مانند کوردوما، تومورهای تخریبی مثل تومور سلولهای غول آسا و غیره. اما شایع‌ترین تومور که در ناحیه دنبالچه دیده می‌شود تومور گلوموس است . این طور کار باعث درد و شدید سوزشی و برنده در باسن می‌شود و درمان آن برداشتن استخوان دنبالچه و نسج نرم اطراف آن است . هنگام عمل جراحی باید دقت نمود تا تومور را پیدا کنیم زیرا این تومور معمولاً چند میلی متر بیشتر قطر ندارد و در داخل پریوست با لیگمان نوک کوکسیکس پنهان است و مشکل می‌توان آن را دیده و لمس کرد . در این موارد استخوان کوکسیکس با نسوج نرم اطراف برداشته می شود زیرا اگر استخوان دنبالچه به تنهایی برداشته شود درد بیمار برطرف نمی‌شود . 
لیپوم(توده‌های چربی ) روی استخوان دنبالچه و ساکروم 
گاهی توده‌های چربي به علت تورم ، التهاب به علت ایجاد فشار باعث درد ارجاعی می‌شوند. درد کوکسیکس ناشی از لیپوم در سطح خلفی ساکروم احساس می شود. در این موارد تزریق ماده بی حسی موضعی درد ناحیه را برطرف می کند .
علل درد ارجاعی 
همان‌طور که قبلاً ذکر شد یکی از راه‌های پی‌بردن به عامل ایجاد کننده درد که در اصطلاح پزشکی ژنراتور درد نامیده می‌شود تزریق ماده بی‌حسی موضعی در محل می‌باشد . قاعدتاً اگر درد بیمار کم شود ژنراتور درد عضو تزریق شده است. 
در مواردي که درد ارجاعی باشدیعنی منشأ آن خارج از ناحیه دنبالچه باشد با تزریق ماده بی حسی در اطراف کوکسیکس درد ناحیه را بطرف نمی سازد.
تشخیص افتراقی دردهای ارجاعی به دنبالچه : 
اسپوندیلولیستزیس یا لیز خوردگی مهره‌های کمری 
در اسپوندیلولیستزیس L5-S1، مهره پنجم کمری ناپایدار است و موجب فشار بر سخت شامه ( دورا ) و ریشه های عصبی داخل آن شده و درنتیجه باعث درد کوکسیکس یا دنبالچه می شود.

بیماری‌های ناحیه دنبالچه یا کوکسیکس
درد استخوان دنبالچه یا درد ناحیه ی کوکسیکس ( Coccygeo Dyna ) 
استخوان دنبالچه که در اصطلاح پزشکی استخوان کوکسیکس نامیده می‌شود از چهار و گاهی اوقات از پنج مهره تشکیل می شود. این قسمت ها در هنگام تولد مجزا و متحرک هستند اما با افزایش سن به یکدیگر جوش می خورند. اما باید توجه داشت که کل استخوان دنبالچه بخصوص در جایی که به استخوان لگن یا ساکروم وصل می‌شود

مقالات پربازدید