تنگی کانال نخاعی

تنگی کانال نخاعی یکی ازشایع  درد کمر و درد اندام های تحتانی و در نهایت ناتوانی جسمی در افراد مسن می باشد. با افزایش بهبود وضعیت زندگی و بهداشت در جوامع  طول عمر افراد افزایش یافته و تعداد بیشتری از افراد با سن بالای ۶۵ سال نسبت به نسل های قبلی در جامعه زندگی می کنند. از طرفی با پیدایش ‫mri تشخیص تنگی کانال نخاعی نسبت به گذشته بسیار بیشتر شده است. در مورد سیر طبیعی این بیماری یعنی عاقبت بیماران که حاضر به عمل جراحی نیستند مطالعات اندکی انجام شده است. به طور کلی بیمارانیکه علائم خفیف بیماری را دارند از درمان های غیر جراحی و بیمارانی که علایم شدید  ، نقص عصبی مانند ضعیف شدن اندام های تحتانی یا ناتوانی در راه رفتن را دارند از عمل جراحی سود بیشتری میبرند.

علل مختلفی باعث ایجاد تنگی کانال نخاعی می شوند . تنگی کانال نخاعی را به سه دسته مادرزادی اکتسابی و مخلوط تقسیم می کنیم.

تنگی های مادرزادی

 تنگی زیر پنجاه و پنج سال بدون علت مشخص

تنگی ناشی از آکندروپلازی

 و تنگی ناشی از استئو پترو زیس

 

تنگی های اکتسابی دژنراتیو ( پیری پیدایش زواید استخوانی )

تنگی کانال نخاعی که در سن بالای ۵۵ سال دیده می شود شامل

تنگه مرکزی

 تنگی محیطی

 تنگی در سوراخ عصبی یا تنگی فورامینال

تنگی ناشی از لیز مهره ها یا اسپوندیلو لیستزیس

تنگی ناشی از بیماریهای سیستمیک مانند

 آکرومگالی

بیماری پاژه

 اسپاندولیت آنکیلوزان

فلوروزیس

تنگی های کانال نخاعی  ناشی از ضربه

مخلوط عوامل فوق

شایعترین نوع تنگی کانال نخاعی همان نوعی است  که در سنین بالای ۵۵ سال دیده می شود. همانطور که می دانیم ستون مهره ها از سه مفصل درست شده است که یک مفصل در جلو ستون مهره ها که  شامل دیسک و دوم مفصل در عقب ستون مهره ها که شامل فاست های  راست و چپ مهره ها می باشد. تحلیل در سه ساختمان اصلی ستون مهره ها باعث تنگی کانال نخاعی می شود این ساختمان ها شامل  1- غضروف 2- استخوانها و3- لیگامان میشود . با افزایش سن غضروف  مفصلی  تحلیل می شود و ضخامت ان کم میشود در نتیجه مهره ها  به هم نزدیک تر می شوند و سوراخ عصبی  تنگ تر می شود. علاوه بر آن با افزایش سن استخوان ها از حالت مکعبی خارج می‌شوند در گوشه‌ای آنها زوائد استخوان ای به نام استئوفیت  به وجود می آید. عامل سوم در پیدایش تنگی کانال نخاعی افزایش ضخامت لیگامانها و از بین رفتن خاصیت کشسانی انها میشود. در واقع  پس از ایجاد تنگی کانال نخاعی جای کمتری برای ریشه های اصلی باقی می ماند. به عبارت دیگر ریشه های عصبی در داخل این ساختمان ها  گیر می افتد . یا جای  ریشه های عصبی تنگ میشود. از لحاظ فیزیولوژیک وقتی که ستون مهره دچار  تنگی کانال نخاعی می شود دامنه حرکت آن کم  میشود. مویرگ های اطراف ریشه عصبی که به آن غذا و اکسیژن  میرسانند به تدریج بسته می‌شود و سرعت هدایت عصبی کند  می شود. عامل بعدی در تنگی کانال نخاع این است که ورید هایی که مواد سمی را از ریشه های عصبی دور می کنند نیز به علت افزایش فشار در داخل کانال عصبی نمی تواند خون را به موقع تخلیه کنند . علاوه بر این با ترشح مواد سمی در اطراف ریشه عصبی مانند ماده  گلبولهای سفید به طرف ریشه های عصبی وجود می‌آورند و آب میان بافتی افزایش پیدا میکند و در واقع باعث ایجاد یک ورم موضعی و التهاب میشود  همین باعث درد میشود. به همین جهت است که در درمان تنگی کانال نخاعی داروهای ضد التهاب و فیزیوتراپی موثر است ولی درمان قطعی تنگی کانال نخاعی  جراحی ستون فقرات باشد.در این  روش در واقع ریشه های عصبی کاملا آزاد می شوند. درد ممکن است یک طرفه یا دو طرفه باشد میزان تنگی کانال نخاعی در دو طرف یکسان است ولی به دلیلی که مشخص نیست اکثر بیماران علائم یک طرفه دارند یعنی فقط پای راست یا چپ بیمار درد می کند.

 

اپیدمیولوژی

میزان شیوع تنگی کانال نخاعی مشخص نیست. تقریبا  30  درصد افراد بالای ۶۵ سال در ام ار ای دچار تنگی کانال نخاعی هستند.

نکته جالب این است که یک سوم افرادی که در ام آر آی دچار تنگی کانال نخاعی هستند هیچ گونه علامتی ندارند . مقطع عرضی هر مهره به شکل دایره یا بیضی در افرادی که دچار تنگی کانال نخاعی هستند این سطح مقطع به شکل سه گوشی یا مثلثی در می آید .

همانطور که گفته شد تنگی کانال نخاعی به انواع مرکزی و محیطی تقسیم می‌شود . در تنگی  نوع مرکزی فشار دیسک از جلو و فشار لیگامان ضخیم شده از عقب باعث کم شدن فضایی که  عصب در آن قرار گرفته است می‌شود.

تنگی های محیطی به  انواع کناری ( قبل از سوراخ عصبی ) و  فورامینال ( داخل سوراخ عصبی ) و خارج  سوراخ عصبی تقسیم می شود .  تنگی های محیطی  به علت رشد بیش از حد مفاصل ستون مهره ها که اصطلاحاً فاست  نامیده می شود بوجود می اید .

 در واقع تنگی کانال نخاعی باعث کاهش حجم کانال نخاعی می شود. و این باعث می‌شود که فضای کمتری برای ساختمانهای عصبی  باقی بماند . فشار مزمن به ریشه های عصبی باعث از بین رفتن غلاف میلین آنها  و کاهش سرعت هدایت عصبی و ورم در اطراف ریشه های عصبی می شود. همانطور که میدانیم هر ریشه عصبی  شامل دو قسمت می باشد.  یک قسمت حرکتی که مسئول  حرکت دادن عضله ها  باشد و یک قسمت حسی که حس اندام ها را به نخاع منتقل میکند .  ریشه های حسی  نسبت به فشاری که به عصب وارد میشود  حساس‌تر از  ریشه‌های حرکتی هستند و سریعتر صدمه می خورند. به طور کلی علت ایجاد علامت در تنگی کانال نخاعی عبارت است از افزایش فشار داخل وریدی که باعث کم شدن جریان خون وریدی وعدم  بازگشت مواد سمی به داخل قلب . افزایش فشار به شریان ها باعث کم شدن انتقال اکسیژن و مواد غذایی به عصب می شود. همچنین افزایش فشار باعث کند شدن سرعت هدایت عصبی و کند  شدن پیامهای عصبی و در نهایت باعث از بین رفتن  و مردن ریشه عصبی میشود. فشار به ریشه عصبی  باعث گزگز شدن مورمور شدن، اختلال حسی و اختلال حرکت می شود اما درد ایجاد نمی کند. کسانی که به علت تنگی کانال نخاعی درد در  تحتانی دارند ماده به نام ماده پی ( P) که در واقع ماده درد است ترشح می شود که باعث جذب گلبولهای سفید و ایجاد التهاب موضعی می شود

علایم تنگی کانال نخاعی

علائم تنگی کانال نخاعی از نوع مرکزی با علائم تنگی کانال نخاعی از نوع محیطی  کمی متفاوت می باشد . در نوع مرکزی در ۹۱ درصد موارد علامت تنگی به صورت لنگش متناوب می باشد یعنی بیمار پس از چند دقیقه راه رفتن دچار  خستگی ضعف و درد در اندام های تحتانی می شود و مجبور است کمی استراحت کند و سپس به راه خود ادامه دهد. علامت دیگر تنگی های مرکزی این است که بیمار پس از چند دقیقه ایستادند دچار  همین علائم می‌شود. جالب است که بیمارانی که دچار تنگی کانال نخاعی هستند در سربالایی راحت تر راه می روند تا در زمینه صاف یا سرپایینی. علت این پدیده اینست که بیمارانی که دچار تنگی کانال نخاعی هستند با صاف ایستادن یا خم کردن کمر و عقب باعث کاهش قطر  کانال نخاعی می شوند و در واقع  درد آنها بیشتر می شود در حالی که وقتی به جلو خم  می‌شوند یا قوس کمر آنها کم میشود، قطر کانال نخاعی به طور نسبی بیشتر افزایش می یابد در نتیجه علائم بیمار کمتر میشود. وقتی ما سر بالای راه می رویم برای که عمود به زمین باقی بمانیم خود را به طرف جلو خم می کنیم به همین دلیل است که بیماران سربالایی را بهتر از سرپایینی می‌روند . به همین دلیل این بیماران  هنگام ایستادن یا راه رفتن به جلو خم میشوند. بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاعی وقتی  که به چیزی که می دهند مثلاً وقتی که به چرخ های خرید در مغازه ها تکه می‌دهند مسافت بیشتری را می توانند طی کنند.

 لنگش متناوب می تواند در اثر بیماری های عروقی و تنگی های شریانی نیز به وجود بیایند . تفاوت لنگش متناوب در بیماری های عروقی با لنگش متناوب در تنگی کانال نخاع این است که برای بیمارانی که لنگش متناوب در اثر بیماری های عروقی هستند  بر خلاف تنگی کانال نخاعی راه رفتن در سربالایی بسیار مشکل تر از راه رفتن در زمین صاف  یا سرپایینی میباشد. بیمارانی که  دچار تنگی کانال نخاعی می توانند از دوچرخه استفاده  کنند در حالی که بیمارانی که دچار ناراحتی عروقی هستند نمی‌توانند در دوچرخه است. در  دوچرخه سواری نیز بیمار به جلو خم میشود حرکت با دوچرخه برای اینها راحت تر از راه رفتن است.

کسانی که تنگی کانال نخاعی دارند  در ۹۵ % موارد دچار کمردرد می باشد. ۹۱% لنگش متناوب، ۷۰ درصد درد در اندام های تحتانی ، ۳۳ درصد یعنی یک سوم این بیماران دچار ضعف اندام های تحتانی ، ۱۲ % این بیماران دچار مشکلات ادراری می باشند. یکی از علامت های مهم در تنگی کانال نخاعی گرفتگی یا اسپاسم عضلانی شبانه است که گاهی  باعث بیدار شدن بیمار از خواب می شود.

کسانی که تنگی کانال نخاعی محیطی دارند ممکن است لنگش متناوب دیده نشود ولی علائم  فشار به یک یا چند ریشه عصبی   در آنها بارز تر  باشد.

بیماری که دچار تنگی کانال نخاعی اگر  به طور حاد دچار  درد در اندام تحتانی می شود ممکن است یکی از  دیسکهای او  پاره شده باشد. درمعاینه  تنگی کانال نخاعی علامت زیادی پیدا نمی شود برای اینکه بیماری به طور تدریجی ایجاد شده است. تنگی کانال نخاعی کمری ممکن است  در 15 % موارد همراه با تنگی کانال نخاعی گردن باشد. در این صورت ممکن است علائم تنگی کانال نخاعی گردنی (از قبیل افزایش رفلکس های وتری کلونوس و علامت بابنسکی)را ماسکه کند یا بپوشاند. در بیمارانی که دچار تنگی کانال نخاعی  کمری می باشد به  علت کاهش لوردوز یا  قوس طبیعی کمر حساسیت موضعی  وجود داشته باشد. یعنی با فشردن کمر بیمار دچار درد  شود.

انواع تنگي كانال نخاعي

يك سطح

چند سطح كمري

همراه ديسك

زير ٥٥ يال

بالآي ٥٥ سال

دردناك و غير درد ناك

 

تشخیص های افتراقی تنگی کانال نخاعی

بیماریهای ستون فقرات

ديسك شدتش كم و زياد ميشود گز گز كمتر است  درد بيشتر است در معينه پاي بيمار ضعيف است

ليز خوردگي احساس بي تعادلي ميكند در ابتدا درد ندارد اخر روز بيشتر ميشود با حركت درد تفاوتي نميكند ولي وقتي بيمار ميايستد يا راه ميرود شروع به درد ميكند

 

بیماری های عروقی

تنگی شریانی و وریدی

آنوریسم آئورت

بیماریهای عصبی

نوروپاتی دیابتیک

فشار به  عصب سیاتیک در طول مسیر آن

کانال نخاعی گردن

 MS مالتیپل اسکلروزیس یا بیماریهای غلاف میلین

بیماری ALS ، آمیوتروفیک  لاترال اسکلروز

بیماری های مفصلی

آرتروز مفصل ران

آرتروز مفصل لگن

آرتروز مفصل زانو

دیگر

بیماریهای کلیوی

 بیماری های سایکوسوماتیک ) بیماری های که ناشی از مسائل روحی و نا  خشنودی از زندگی به علت  گرفتاری های زندگی و شغلی ،خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی است  )

تنگی شریانی در اندامهای تحتانی باعث درد در ساق پا می شود که با راه رفتن بیشتر می شود ولی بر خلاف تنگی کانال نخاعی در هر وضعیتی چه در حالت  ایستاده و چه نشسته درد بیمار بهتر می شود در حالی که در تنگی کانال نخاعی ایستادن درد بیمار را بیشتر و نشستن در د وی  را کمتر میکند. معاینه  اینگونه بیماران نبض شریانی اندام های تحتانی ضعیف یا  از بین رفته است.

آنوریسم آئورت می تواند باعث درد شدید در کمر و پاها شود در معاینه شکم معمولا تشخیص داده می شود.

آرتروز و ساییدگی در مفصل ران ،لگن و زانو نیز باعث اختلال در راه رفتن و درد اندام های تحتانی هنگام حرکت میشود.  در آرتروز مفصل ران با خم شدن به جلو مانند پیاده شدن و سوار شدن از اتومبیل و بستن بند کفش درد تشدید میشود  . محل درد در آرتروز ران در کشاله ران و در آرتروز مفصل  لگن در باسن می باشد. در آرتروز زانو نیز حرکات زانو محدود و در اطراف آن ورم وجود دارد. علائم مربوط به نوروپاتی محیطی که در اثر دیابت یا کاهش مواد خواصی در بدن به وجود می آید به طور تیپیک محل دست کش و  جوراب را گرفتار میکند. تشخیص نوروپاتی معمولاً با انجام الکترومیوگرافی (EMG , NCV) که در اصطلاح عامیانه نوار عصب نامیده می شود داده می شود.

بنابراین وقتی که طبیب به تنگی کانال نخاعی مشکوک می شود لازم است که بیمار را معاینه نماید. در معاینه به طرز راه رفتن و طرز ایستادن بیمار دقت کنیم زیرا این بیماران تمایل دارند به جلو خم شوند تا قوس ستون مهره ها را کم کنند. از بیمار می خواهیم به جلو و عقب و طرفین خم شود و  به طرفین بچرخد . در بیمارانی که دچار تنگی کانال نخاعی هستند حرکت ستون مهره ها به عقب معمولاً محدود و دردناک است. علاوه بر حرکت ستون مهره ها پزشک با معاینه این بیماران به رفلکس های وتری  که از طریق زدن چکش به  زانو یا پشت پا  مچ پا بدست می آید (محل تاندون آشیل) معاینه مفصل ران و زانو و مچ پا الزامی است. در نهایت برای اندازه گیری نیروی عضلانی اندام های تحتانی از بیمار می خواهیم که روی پنجه پا و روی نوک پا راه برود و روی زمین  بنشیند و سپس برخیزد  (معاینه عضله چهارسر). در پایان جراح نبض اندام های محیطی را لمس میکنند تا بیماریهای شریانهای محیطی رد شود. معاینه شکم نیز جهت رد آنوریسم آئورت صورت میگرد.

تصویر برداری در تنگی کانال نخاعی

یکی از مهمترین رادیوگرافی هایی که برای بیمار درخواست می‌شود رادیوگرافی ستون مهره ها در حالت رخ و  نیمرخ و ۴۵ درجه راست و چپ می باشد. رادیوگرافی ساده به میزان قوس کمر لیز خوردگی ما را وجود اسکولیوز یا قوز وجود شکستگی یا ترک در ستون مهره ها دقت می کنیم. این رادیوگرافی ها خوردگی های مهره را که ناشی از تومور یا عفونت می‌تواند باشد نیز نشان می دهد. علاوه بر آن رادیوگرافی ساده ستون فقرات می‌تواند زوائد استخوان ها یا استئوفیت  و همچنین به ضخیم شدن مفاصل مهره ها یا فاست ها  و وجود اسکلروز یا سفید شدن لبه های بالا و پایین مهره‌ها را نشان دهد .  رادیوگرافی کمری در حالت خم شده به جلو و عقب نیز لقی ها  و ناپایداری های ستون مهره ها را نشان میدهد. به این نوع رادیوگرافی ، رادیوگرافی دینامیک ستون مهره ها می گویند چون در حالت حرکت (یعنی خم شده به جلو و عقب) از بیمار تهیه می شود. در رادیوگرافی دینامیک ستون مهره ها اگر مهره ها  در حالت خمیده به جلو و عقب بیش از ۳ میلیمتر روی هم حرکت کنند نشانه ناپایداری ستون مهره ها می باشد.

 علاوه بر این یک رادیوگرافی رخ از لگن جهت دیدن مفصل ران و مفصل لگن در خواست میشود .

در صورتی که پزشک مشکوک به بیماری زانو نیز باشد می تواند از رادیوگرافی رخ و نیمرخ زانو درخواست نماید . ارتفاع سوراخ بین مهره ای حدود ۱۵ میلیمتر است اگر به کمتر از ۴ میلی متر برسد موجب فشار به ریشه عصبی  می شود. قطر  کانال نخاعی معمولا ۲۰ میلیمتر است اگر به کمتر از ۱۳ میلیمتر برسد شروع تنگی کانال نخاعی و اگربه کمتر از ۱۰ میلی متر برسد قطعاً بیمار دچار  تنگی کانال نخاعی می باشد. در مقطع عرضی ام آر آی یا سی تی اسکن می توانیم سطح مقطع کانال نخاعی را اندازه گیری کنیم به طوری که اگر از ۱۰۰ میلی متر مربع کمتر باشد نشانه تنگی  کانال نخاعی است.

بهترین وسیله تشخیص تنگی کانال نخاعی MRI بدون تزریق می باشد  . در مواردی که فرد قبل از عمل جراحی شده است و مشکوک به چسبندگی  اطراف ریشه های عصبی  و عفونت یا تومور  می باشیم می توانیم از ام آر آی با تزریق استفاده کنیم

. در مواردی که ام آر آی نمی تواند تنگی کانال نخاعی را نشان دهد مانند مواردی که بیمار فلز در بدن دارد یا برای بیمار از پیچ ستون مهره ها استفاده شده است. و نیز در مواردی که مشکوک به تنگی قبل از سوراخ ستون مهره ها یا تنگی کناری هستیم میتوانیم از سیتی میلو گرافی  استفاده کنیم. حساسیت و اختصاصی بودن ام آر آی و سیتی میلو گرافی  در تشخیص تنگی کانال نخاعی در حدود %۵۰ تا ۱۰۰ % می باشد.

درمان غیر جراحی تنگی کانال نخاعی

 قاعدتا بهترین درمان تنگی کانال نخاعی استفاده از جراحی و برداشتن تنگی میباشد . اما در موارد درد ملایم و عدم وجود علائم عصبی از داروهای ضد التهاب مسکن ها و نیز شامل کننده های عضلانی استفاده می کنیم. استفاده از فیزیوتراپی نیز در درمان این بیماران مفید است برای اینکه سطح انعطاف پذیری بیمار را بالا میبرد. بهترین درمان غیر جراحی برای این بیماران تزریق اپیدورال استروئید یا کورتون می باشد.

بستن کمربند در درمان تنگی کانال نخاعی مفید می باشد زیرا فشار داخل شکم را بالا می‌برد و از طریق دیافراگم فشار به قسمت پشتی ستون مهره ها وارد می شود و در واقع فشار را از کمر کم می کند علاوه بر آن قوس کمری را به حالت خمیده در می آورد  در نتیجه درد بیمار بهتر میشود .

درمان جراحی تنگی کانال نخاعی

 همانطور که ذکر شد بهترین درمان تنگی کانال نخاعی استفاده از جراحی و برداشتن تنگی می باشد.

در افراد  پير كه قابل عمل نيستند از وسيله بين مهره اي مي توان استفاده كرد . هر چه  عمل بيشتر طول بكشد عوارض بيماري بالاتر ميرود . گاهي بيمار در چندين مرحله عمل میشود از راه پوست پيچ گذاري میشود

نتيجه عمل به سن بالآي ٥٥ سال و زير  ان  متفاوت است زیرا در افراد مسن اعصاب شكننده تَر و دورمر بيمار شكننده تَر  است .

شدت تنگي هر چه بيشتر باشد عوارض بالاتر  و نتیجه کمتر است

نا تواني هر چه بيشتر باشد بد تَر است  میزان رضایتمندی بیمار کمتر است . هر چه تعداد واحد های گرفتار  بيشتر باشد نتيجه بد تَر است . بكار بردن وسيله در کمر مانند پیچ نتیجه را  بد تَر ميكند

بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاعی ، مدتی پس از ایستادن یا راه رفتن دچار درد شدید و افزایش یابنده در ناحیه باسن ، ران و عضلات ساق پا در یک طرف یا دو طرف می شوند. تنگی کانال نخاعی می تواند منتشر باشد یعنی کل ستون مهره‌های کمری را مبتلا کند یا موضعی باشد و یا در یک ناحیه از ستون فقرات باشد و یا در یک ناحیه از ستون فقرات باشد . شایع ترین محل تنگی کانال نخاعی   ، ناحیه کمری و سپس گردنی است.


همان‌طورکه گفته شد این بیماران حدود 10 تا 15 دقیقه پس از راه رفتن دچار درد مبهم شدیدی در یک یا هر دو اندام تحتانی خود می شود و با راه رفتن شدت آن به طور پیوسته افزایش می یابد تا اینکه به حدی می رسد که بیمار را وادار به نشستن می کند . در بیمارانی که مایل به نشستن نیستند بیمار تنه خود را به جلو خم کند در وضعیت خمیده و دولا دولا راه می رود. نکته جالب این است که این بیماران هنگامی که از چرخ های فروشگاه‌ها استفاده می‌کنند بهتر راه می‌روند. درد این بیماران فقط وقتی تسکین می یابد که بیمار بنشیند یا دراز بکشد. این بیماران هنگامی که در وضعیت نشسته به صورت چمباته قرار می‌گیرند یا به جلو خم می‌شوند در واقع با فلکسیون ستون فقرات قطر کانال نخاعی آن‌ها وسیع تر می شود و در نتیجه علایم ایشان تخفیف یا بهبود می یابند.
یافته های فیزیکی در تنگی کانال نخاعی
در معاینه بیماران مبتلا به تا تنگی کانال نخاعی هیچ یافته فیزیکی مثبتی ندارد. شرح حال بیمار اساس تشخیص است، در معاینه این بیماران نبض های محیطی ، چرخش داخلی و خارجی مفصل ران که در اصطلاح پزشکی هیپ نامیده می‌شود و نیز تست های تحریکی عصب سیاتیک باید مورد ارزیابی قرار گيرند.
یافته های تصویر برداری
در افراد سالم در رادیوگرافی ساده ، سی‌تی‌اسکن یا MRI، قطر عرضی کانال نخاعی 20 میلی متر و قطر قدامی خلفی 15 میلی متر است. اگر قطر کانال نخاعی در هر کدام از جهات فوق به کمتر از 10 میلی متر برسد بیمار دچار تنگی کانال نخاعی شده است . همچنین اگر مساحت سطح مقطع نخاعی در سی تی اسکن یا MRI به کمتر از 100 میلی متر مربع برسد تشخیص تنگی کانال نخاعی برای بیمار داده می‌شود . بهترین وسیلة تشخیصی برای انواع کانال به خصوص نوع سوراخ بین مهره ای MRI است.
درمان تنگی کانال نخاعی
در مان تنگی کانال نخاعی مانند درمان دیسک کمری است شامل استراحت، کاهش سطح فعالیت ،داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی . علاوه بر موارد فوق جهت کاهش حرکت ستون فقرات ناحیه کمری و ایجاد فلکسیون خفیف کمربند یا بریس فنر دار کمری نیز توصيه مي‌شود . در بیمارانی که انجام عمل جراحی برای آن‌ها مقدور نیست تزریق کورتون اپی دورال استفاده می‌شود. علاوه بر استفاده از دارو از تقویت عضلات شکم جهت کاهش لوردوز کمری ودر نتیجه کاهش علایم بیماری استفاده می‌شود . بنابراین در فیزیوتراپی تنگی کانال نخاعی ورز شهای فلکسیون کمری توصیه می‌شود.
تغییر شیوه زندگی نیز در درمان بیماران مبتلا به تنگ کانال نخاعی مؤثر است . مثلاً توصیه می‌شود که فرد به جای راه رفتن از دوچرخه یا سه چرخه استفاده کند یا در منزل از وسیله‌ای که باشد یک چرخ‌های خرید فروشگاهی استفاده نماید . درصورتی‌که بیمار با درمان‌های حمایتی بهبود نیابد عمل جراحی برای وی توصیه می‌شود . در عمل جراحی زوائد استخوانی که اصطلاحاً استئوفیت نامیده می‌شود همراه با قسمت‌های دیگری از مهر ه مانند فاستها که رشد اضافی کردند برداشته و بدین ترتیب فشار از روی این اعصاب برداشته شده در کانال نخاعی گشاد می‌شود.

تنگی کانال نخاعی
بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاعی ، مدتی پس از ایستادن یا راه رفتن دچار درد شدید و افزایش یابنده در ناحیه باسن ، ران و عضلات ساق پا در یک طرف یا دو طرف می شوند. تنگی کانال نخاعی می تواند منتشر باشد یعنی کل ستون مهره‌های کمری را مبتلا کند یا موضعی باشد و یا در یک ناحیه از ستون فقرات باشد . شایع ترین محل تنگی کانال نخاعی ، ناحیه کمری و سپس گردنی است. تنگی کانال نخاعی بر حسب محل ایجاد به سه دسته تقسیم می‌شود

  1. نوع مرکزی یعنی تنگی در قسمت مرکزی یا وسط کانال نخاعی ایجاد می شود
  2. نه کناری یعنی در قسبت جانبی مهره ( Lateral recerres ) تنگي وجود دارد
  3. تنگی سوراخ بین مهره‌ای ( Foraminal ) یعنی سوراخ بین مهره ای تنگ می‌شود .

 

اتیولوژی تنگی کانال نخاعی
شایع ترین علت تنگی کانال نخاعی آرتریت غیر اختصاصی یا دژنراتیو است. علل دیگر شامل آکندروپلازی ، شکستگی کانال نخاعی ،کیفوز ، اسکولیوز و اسپوندیلولیستزین هستند.
آسیب شناسی تنگی کانال نخاعي
قطر کانال نخاعی در افراد مختلف متفاوت است. شکل مقطع عرضی نیز در افراد مختلف متفاوت است . به طوری که در بعضی به شکل گرد و بعضی به شکل بیضی است . در بعضی از افراد کانال نخاعی به شکل مثلث است . این افراد دچار تنگی مادرزادی کانال نخاعی هستند. یعنی به طور مادرزادیکانال نخاعی باریکتر یا تنگ تر از معمول می باشد. تنگی مادرزادی کانال نخاعی معمولاً در سن قبل از 50 سالگی علامت می‌دهد . در کسانی‌که دچار تنگی کانال نخاعی هستند اعصاب و عروق داخل کانال نخاعی با ایجاد استئوفیت و بزرگ شدن مفاصل فاستی ، یا بیرون زدگی دیسک بین مهره ای در مقایسه با افراد طبیعی ، خیلی زودتر تحت فشار قرار می گیرند. در اوایل شروع بیماری اختلالات عصبی و علایم بالینی به صورت متناوب است، یعنی بیمار در اوایل ایستادن یا راه رفتن مشکلی ندارد ولی پس از گذشت چند دقیقه دچار علامت می‌شود ،اما به مرور زمان علائم شکل دائمی به خود می گیرد و ظرفیت کار کردن و فعالیت بیمار به طور پیشرونده ای ماه به ماه کاهش می یابد. پس به طور کلی آسیب شناسی بیماری شامل موارد زیر است :

  1. پیدایش زوائد استخوانی که در اصطلاح پزشکی استئوفیت نامیده می‌شود در فاست فوقانی و تحتانی به علت دژنراسیون پیشرونده ی دیسک بین مهره ای و شل شدن لیگامانها، ناپایداری یا تحرک بیش از حد مهر ه ها.
  2. رسوب کلسیم یا هیپروترفی لیگمان فلاوم و هیپرتانسیون وریدی ، و تروماهای خفیف باعث پیدایش یا پیشرفت بیماری می‌شوند.


علائم بالینی تنگی کانال نخاعی
تنگی کانال نخاعی به طور اهسته و مرموز پیدا می‌شود و علایم به تدریج ، با ترومای خفیف و فعالیتهای سنگین بدتر می شوند. همیشه شدت علائم بالینی با شدت تنگی کانال نخاعی در رادیو گرافی ها رابطه مستقیم ندارد . یعنی در بعضی موارد علایم رادیوگرافی شدید است اما بیمار علایم بالینی کمی دارد یا بدون علامت است. و برعکس گاهی علائم رادیولوژیکی شدید نیست اما این بار علائم بالینی شدیدی دارد . اکثر بیماران درد ناحیه ی کمری دارند که از نوع مکانیکی است یعنی با فعالیت بدتر و با استراحت بهتر می شود. در اکثر موارد درد به کمر ، با سن و پشت ران است و گاهی به زیر زانوو ساق پا تیر می کشدکه اصطلاحا به آن درد رادیکولر گفته مي‌شود.
حدود 3/1 بیماران از درد پشت ساق پاها ( درد رادیکولر ) شکایت می کنند که با راه رفتن تشدید می‌شود . در بیماران مبتلا به تنگ کمال نخاعی نشستن معمولاً موجب ایجاد درد نمی‌شود . اما راه رفتن و ایستادن موجب ایجاد ناراحتی برای بیمار می‌شود . مخصوصاً هنگامی که بیماران می‌شود به تدریج دچار لنگش می شود و مجبوراست پس از طی مسافتی بنشیند و استراحت کند زیرا ایستادن هم موجب ناراحتی در این بیماران می‌شود به این حالت لنگیدن متناوب (Glaudication)  نوروژنیک گفته می‌شود . یعنی علامت بیماری با راه رفتن بدتر و با ایستادن رفع نمی شود. این بیماران باید از کسانی که دچار تنگی رگ‌های اندام‌های تحتانی هستند تشخیص افتراقی داده شوند. لنگیدن عروقی معمولاً بعد از مسافتی راه رفتن ایجاد شده و برخلاف تنگی کانال نخاعی باایستادن برطرف می شود. لنگیدن عروقی به علت آرتریواسکلروز عروق است که موجب تنگی عروق درعضلات ساق پاها می‌شود. در این بیماران با راه رفتن نیاز عضلات به اکسیژن و خون زیاد می شود اما عروق به علت تنگی توانایی رساندن خون بیشتر را به عضلات ندارند و متابولیسم بی هوازی در عضلات منجر به تولید اسید لاکتیک و ادنوزین دی فسفات (ADP) می شود. تجمع مواد فوق در داخل عضله باعث ایجاد درد می‌شود . هنگامی که فرد می‌ایستد به علت عدم انقباض عضلانی و کاهش نیاز به خون علایم بهبود می یابند چون عروق تنگ شده فقط توانایی حمل اکسیژن در وضعیت استراحت را دارند.

 

مقالات پربازدید