تنگی کانال نخاعی

بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاعی ، مدتی پس از ایستادن یا راه رفتن دچار درد شدید و افزایش یابنده در ناحیه باسن ، ران و عضلات ساق پا در یک طرف یا دو طرف می شوند. تنگی کانال نخاعی می تواند منتشر باشد یعنی کل ستون مهره‌های کمری را مبتلا کند یا موضعی باشد و یا در یک ناحیه از ستون فقرات باشد و یا در یک ناحیه از ستون فقرات باشد . شایع ترین محل تنگی کانال نخاعی   ، ناحیه کمری و سپس گردنی است.


همان‌طورکه گفته شد این بیماران حدود 10 تا 15 دقیقه پس از راه رفتن دچار درد مبهم شدیدی در یک یا هر دو اندام تحتانی خود می شود و با راه رفتن شدت آن به طور پیوسته افزایش می یابد تا اینکه به حدی می رسد که بیمار را وادار به نشستن می کند . در بیمارانی که مایل به نشستن نیستند بیمار تنه خود را به جلو خم کند در وضعیت خمیده و دولا دولا راه می رود. نکته جالب این است که این بیماران هنگامی که از چرخ های فروشگاه‌ها استفاده می‌کنند بهتر راه می‌روند. درد این بیماران فقط وقتی تسکین می یابد که بیمار بنشیند یا دراز بکشد. این بیماران هنگامی که در وضعیت نشسته به صورت چمباته قرار می‌گیرند یا به جلو خم می‌شوند در واقع با فلکسیون ستون فقرات قطر کانال نخاعی آن‌ها وسیع تر می شود و در نتیجه علایم ایشان تخفیف یا بهبود می یابند.
یافته های فیزیکی در تنگی کانال نخاعی
در معاینه بیماران مبتلا به تا تنگی کانال نخاعی هیچ یافته فیزیکی مثبتی ندارد. شرح حال بیمار اساس تشخیص است، در معاینه این بیماران نبض های محیطی ، چرخش داخلی و خارجی مفصل ران که در اصطلاح پزشکی هیپ نامیده می‌شود و نیز تست های تحریکی عصب سیاتیک باید مورد ارزیابی قرار گيرند.
یافته های تصویر برداری
در افراد سالم در رادیوگرافی ساده ، سی‌تی‌اسکن یا MRI، قطر عرضی کانال نخاعی 20 میلی متر و قطر قدامی خلفی 15 میلی متر است. اگر قطر کانال نخاعی در هر کدام از جهات فوق به کمتر از 10 میلی متر برسد بیمار دچار تنگی کانال نخاعی شده است . همچنین اگر مساحت سطح مقطع نخاعی در سی تی اسکن یا MRI به کمتر از 100 میلی متر مربع برسد تشخیص تنگی کانال نخاعی برای بیمار داده می‌شود . بهترین وسیلة تشخیصی برای انواع کانال به خصوص نوع سوراخ بین مهره ای MRI است.
درمان تنگی کانال نخاعی
در مان تنگی کانال نخاعی مانند درمان دیسک کمری است شامل استراحت، کاهش سطح فعالیت ،داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی . علاوه بر موارد فوق جهت کاهش حرکت ستون فقرات ناحیه کمری و ایجاد فلکسیون خفیف کمربند یا بریس فنر دار کمری نیز توصيه مي‌شود . در بیمارانی که انجام عمل جراحی برای آن‌ها مقدور نیست تزریق کورتون اپی دورال استفاده می‌شود. علاوه بر استفاده از دارو از تقویت عضلات شکم جهت کاهش لوردوز کمری ودر نتیجه کاهش علایم بیماری استفاده می‌شود . بنابراین در فیزیوتراپی تنگی کانال نخاعی ورز شهای فلکسیون کمری توصیه می‌شود.
تغییر شیوه زندگی نیز در درمان بیماران مبتلا به تنگ کانال نخاعی مؤثر است . مثلاً توصیه می‌شود که فرد به جای راه رفتن از دوچرخه یا سه چرخه استفاده کند یا در منزل از وسیله‌ای که باشد یک چرخ‌های خرید فروشگاهی استفاده نماید . درصورتی‌که بیمار با درمان‌های حمایتی بهبود نیابد عمل جراحی برای وی توصیه می‌شود . در عمل جراحی زوائد استخوانی که اصطلاحاً استئوفیت نامیده می‌شود همراه با قسمت‌های دیگری از مهر ه مانند فاستها که رشد اضافی کردند برداشته و بدین ترتیب فشار از روی این اعصاب برداشته شده در کانال نخاعی گشاد می‌شود.

تنگی کانال نخاعی
بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاعی ، مدتی پس از ایستادن یا راه رفتن دچار درد شدید و افزایش یابنده در ناحیه باسن ، ران و عضلات ساق پا در یک طرف یا دو طرف می شوند. تنگی کانال نخاعی می تواند منتشر باشد یعنی کل ستون مهره‌های کمری را مبتلا کند یا موضعی باشد و یا در یک ناحیه از ستون فقرات باشد . شایع ترین محل تنگی کانال نخاعی ، ناحیه کمری و سپس گردنی است. تنگی کانال نخاعی بر حسب محل ایجاد به سه دسته تقسیم می‌شود

  1. نوع مرکزی یعنی تنگی در قسمت مرکزی یا وسط کانال نخاعی ایجاد می شود
  2. نه کناری یعنی در قسبت جانبی مهره ( Lateral recerres ) تنگي وجود دارد
  3. تنگی سوراخ بین مهره‌ای ( Foraminal ) یعنی سوراخ بین مهره ای تنگ می‌شود .

 

اتیولوژی تنگی کانال نخاعی
شایع ترین علت تنگی کانال نخاعی آرتریت غیر اختصاصی یا دژنراتیو است. علل دیگر شامل آکندروپلازی ، شکستگی کانال نخاعی ،کیفوز ، اسکولیوز و اسپوندیلولیستزین هستند.
آسیب شناسی تنگی کانال نخاعي
قطر کانال نخاعی در افراد مختلف متفاوت است. شکل مقطع عرضی نیز در افراد مختلف متفاوت است . به طوری که در بعضی به شکل گرد و بعضی به شکل بیضی است . در بعضی از افراد کانال نخاعی به شکل مثلث است . این افراد دچار تنگی مادرزادی کانال نخاعی هستند. یعنی به طور مادرزادیکانال نخاعی باریکتر یا تنگ تر از معمول می باشد. تنگی مادرزادی کانال نخاعی معمولاً در سن قبل از 50 سالگی علامت می‌دهد . در کسانی‌که دچار تنگی کانال نخاعی هستند اعصاب و عروق داخل کانال نخاعی با ایجاد استئوفیت و بزرگ شدن مفاصل فاستی ، یا بیرون زدگی دیسک بین مهره ای در مقایسه با افراد طبیعی ، خیلی زودتر تحت فشار قرار می گیرند. در اوایل شروع بیماری اختلالات عصبی و علایم بالینی به صورت متناوب است، یعنی بیمار در اوایل ایستادن یا راه رفتن مشکلی ندارد ولی پس از گذشت چند دقیقه دچار علامت می‌شود ،اما به مرور زمان علائم شکل دائمی به خود می گیرد و ظرفیت کار کردن و فعالیت بیمار به طور پیشرونده ای ماه به ماه کاهش می یابد. پس به طور کلی آسیب شناسی بیماری شامل موارد زیر است :

  1. پیدایش زوائد استخوانی که در اصطلاح پزشکی استئوفیت نامیده می‌شود در فاست فوقانی و تحتانی به علت دژنراسیون پیشرونده ی دیسک بین مهره ای و شل شدن لیگامانها، ناپایداری یا تحرک بیش از حد مهر ه ها.
  2. رسوب کلسیم یا هیپروترفی لیگمان فلاوم و هیپرتانسیون وریدی ، و تروماهای خفیف باعث پیدایش یا پیشرفت بیماری می‌شوند.


علائم بالینی تنگی کانال نخاعی
تنگی کانال نخاعی به طور اهسته و مرموز پیدا می‌شود و علایم به تدریج ، با ترومای خفیف و فعالیتهای سنگین بدتر می شوند. همیشه شدت علائم بالینی با شدت تنگی کانال نخاعی در رادیو گرافی ها رابطه مستقیم ندارد . یعنی در بعضی موارد علایم رادیوگرافی شدید است اما بیمار علایم بالینی کمی دارد یا بدون علامت است. و برعکس گاهی علائم رادیولوژیکی شدید نیست اما این بار علائم بالینی شدیدی دارد . اکثر بیماران درد ناحیه ی کمری دارند که از نوع مکانیکی است یعنی با فعالیت بدتر و با استراحت بهتر می شود. در اکثر موارد درد به کمر ، با سن و پشت ران است و گاهی به زیر زانوو ساق پا تیر می کشدکه اصطلاحا به آن درد رادیکولر گفته مي‌شود.
حدود 3/1 بیماران از درد پشت ساق پاها ( درد رادیکولر ) شکایت می کنند که با راه رفتن تشدید می‌شود . در بیماران مبتلا به تنگ کمال نخاعی نشستن معمولاً موجب ایجاد درد نمی‌شود . اما راه رفتن و ایستادن موجب ایجاد ناراحتی برای بیمار می‌شود . مخصوصاً هنگامی که بیماران می‌شود به تدریج دچار لنگش می شود و مجبوراست پس از طی مسافتی بنشیند و استراحت کند زیرا ایستادن هم موجب ناراحتی در این بیماران می‌شود به این حالت لنگیدن متناوب (Glaudication)  نوروژنیک گفته می‌شود . یعنی علامت بیماری با راه رفتن بدتر و با ایستادن رفع نمی شود. این بیماران باید از کسانی که دچار تنگی رگ‌های اندام‌های تحتانی هستند تشخیص افتراقی داده شوند. لنگیدن عروقی معمولاً بعد از مسافتی راه رفتن ایجاد شده و برخلاف تنگی کانال نخاعی باایستادن برطرف می شود. لنگیدن عروقی به علت آرتریواسکلروز عروق است که موجب تنگی عروق درعضلات ساق پاها می‌شود. در این بیماران با راه رفتن نیاز عضلات به اکسیژن و خون زیاد می شود اما عروق به علت تنگی توانایی رساندن خون بیشتر را به عضلات ندارند و متابولیسم بی هوازی در عضلات منجر به تولید اسید لاکتیک و ادنوزین دی فسفات (ADP) می شود. تجمع مواد فوق در داخل عضله باعث ایجاد درد می‌شود . هنگامی که فرد می‌ایستد به علت عدم انقباض عضلانی و کاهش نیاز به خون علایم بهبود می یابند چون عروق تنگ شده فقط توانایی حمل اکسیژن در وضعیت استراحت را دارند.

 

مقالات پربازدید