تنگی کانال نخاعی

بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاعی ، مدتی پس از ایستادن یا راه رفتن دچار درد شدید و افزایش یابنده در ناحیه باسن ، ران و عضلات ساق پا در یک طرف یا دو طرف می شوند. تنگی کانال نخاعی می تواند منتشر باشد.

تنگی کانال نخاعی

 

بیماری تنگی کانال نخاعی چیست؟

کانال نخاعی مجرایی است در مرکز ستون فقرات  که از روی هم قرار گرفتن مهره ها به وجود آمده است، به دلایل مختلف که در ادامه مطلب به آن می پردازیم کانال نخاع (فضای درون مهره ای) تنگ می شود و در نتیجه آن فشار به ریشه های عصبی وارد می کند.این فشردگی در هر قسمت از ستون فقرات می تواند باشد و باعث درد و ناراحتی در بیمار شود، اگر در ناحیه گردن باشد تنگی کانال نخاعی گردنی و اگر در قسمت کمر باشد تنگی کانال نخاعی کمری گفته می شود.

علت تنگی کانال نخاعی چیست؟

علل اصلی تنگی کانال نخاعی شناخته شده نیست، عوامل متعددی در بروز آن دخالت دارد که مهمترین آن ژنتیک می باشد یعنی اینکه بعضی از افراد استعداد بیشتری نسبت به افراد سالم جامعه دارند تا این بیماری را بگیرند و مهمترین عامل ژنتیکی جنس لیگامان زرد، شکل مفاصل مهره ای یا فاست ها و شکل کانال نخاعی دارد یعنی مفاصل اینگونه افراد زود دچار ناپایداری می شود، مفصل (فاست) شل شده برای ایجاد پایداری ستون مهره ها مجبور است سطح تماس خود را افزایش دهد در نتیجه رشد بیش از حد می کند و این رشد در نهایت به ضرر بدن تمام می شود زیرا نا پایداری ستون مهره ها جبران می شود ولی در عوض جای ریشه های نخاعی کم می شود.

هر چه شکل کانال نخاعی فرد به دایره نزدیک تر باشد احتمال ابتلا به بیماری تنگی کانال نخاعی کمتر است و هرچه شکلش مثلثی تر باشد، احتمال ابتلا به بیماری تنگی کانال نخاعی بیشتر است.

انواع تنگی کانال نخاعی از نظر علت بوجود آمدن چیست؟

از نظر علت بوجود آمدن به طور کلی تنگی کانال نخاعی به 2 دسته اصلی تقسیم می شود

1- تنگی کانال نخاعی مادرزادی

در این دسته بیماران از بدو تولد کانال نخاع  کوچک تر از افراد عادی درست شده است و معمولا شکل مثلثی دارد. این دسته از بیماران سن بروز بیماری زیر 55 سال است اکثر این بیماران حوالی سن 40 سالگی علانت دار می شوند و نیاز به درمان پیدا می کنند. تنگی کانال نخاعی به دو دسته تقسیم می‌شود اگر در زیر ۵۵ سال تشخیص داده شود معمولاً از نوع مادرزادی است که نوع مادرزادی شامل نوعی ایدیوپاتیک است ولی  در آکندروپلازی وا ستئوپتروزیس دیده می‌شود

 

2- تنگی کانال نخاعی دژنراتیو (اکتسابی)

سن بروز بیماری بالای 55 سال و در اثر لقی مهره ها است و همانطور که در بالا به آن اشاره شد مفاصل اینگونه افراد زود دچار ناپایداری (لقی مهره) می شود، مفصل (فاست) شل شده برای ایجاد پایداری ستون مهره ها مجبور است سطح تماس خود را افزایش دهد در نتیجه رشد بیش از حد می کند و این رشد در نهایت به ضرر بدن تمام می شود زیرا نا پایداری ستون مهره ها جبران می شود ولی در عوض جای ریشه های نخاعی کم می شود. نوع اکتسابی در اکثر موارد در اثر پدیده دژنراسیون اتفاق می افتد اما  می تواند پس از اعمال جراحی سطح بالای فیوژن بعد گذاشته شدن پیچ در داخل کانال به وجود بیاید بیماریهای مانند آکرومگالی آکندروپلازیا و اسپوندیلیت آنکیلوزان  پاژه و فلوروزیس و نیز پس از ضربه ها بوجود می آید

 

چرا بیماران تنگی کانال نخاعی مانند دیسک دردهای شدید ندارند و درد آنها ملایم است؟

چون تنگی کانال نخعی بتدریج ایجاد می شود مثلا در عرض یکسال  1 میلی متر قطر کانال نخاعی کم می شود، بیماران به نوعی به این کم شدن تطابق می کنند و عملا یک نوع همزیستی مسالمت آمیز با هم دارند به دلیل آنرا حس می کنند تازمانیکه رویدادی در ستون مهره ها مانند التهاب دیسک بروز کند یا تنگی کانال نخاعی خیلی پیشرفته شود در آن صورت بیمار دچار درد و علائم عصبی میشود.

از نظر شکل کانال نخاعی و محل ،  تنگی کانال نخاعی به چند دسته تقسیم می شود؟

کانال نخاعی از نظر شکل و محل  تنگی کانال نخاعی به چند دسته تقسیم می شود.

انواع کانال نخاعی از نظر شکل و محل

الف) تنگی مرکزی

ب)تنگی محیطی

ج) تنگی در سوراخ عصبی (تنگی فورامینال)

د) تنگی کانال نخاع در اثر ضربه

مهمترین علت آن افزایش سن در بالای 55 سال و ژتنتیک است، که با استفاده نا درست از ستون مهره ها می تواند تسریع می شود.

3- مخلوط موارد 1 و 2

ریسک فاکتورهای (علل مساعد کننده) تنگی کانال نخاعی چیست؟

ریسک فاکتورهای (علل مساعد کننده) تنگی کانال نخاعی شامل سن بالا ، تنگی ناشی از لیز خوردگی مهره ها (اسپوندیلولیستیزیس)، تنگی ناشی از بیماریهای سیستمیک مانند بیماری های آکرومگالی،پاژه، اسپاندولیت آنکیلوزان، فلوروزیس و تومورها.

کانال نخاع تنگ

 

فشار داخل دیسک در حالتهای مختلف مانند نشستن و ایستادن چقدر است؟

فشار داخل دیسک در حالت خوابیده 60 کیلوپاسکال و در حالت ایستاده 80 کیلوپاسکال میشود و در صورتیکه دیسک پاره باشد باعث درد میشود.

فشار دیسک کمر و گردن در پوزیشنهای مختلف

 

دیسک از چه موادی درست شده است؟

هسته دیسک ۸۰ درصد از آب درست شده است و حلقه دیسک ۶۰ درصد کلاژن نوع ۲ و ۴۰ درصد کلاژن نوع ۱ دارد .

مواد تشکیل دهنده دیسک

با افزایش سن میزان کلاژن نوع دو کم می شود و آب دیسک از ۸۰ درصد به ۷۰ درصد می‌رسد و دیسک مستعد ترک خوردن می شود.

عامل دیگر ترک خوردن دیسک این است که با افزایش سن علاوه بر کاهش کلاژن تیپ ۲ میزان کندرویتین سولفات دیسک کم می‌شود و میزان کراتین سولفات آن  زیاد میشود و دیسک مستعد ترک خوردن می شود.

رابطه دیسک با تنگی کانال نخاعی

ستون مهره ها چگونه حرکت میکند؟

مکانیزم حرکت ستون مهره ها

 

ستون مهره ها  از لحاظ حرکتی با سه مفصل حرکت می کند که دیسک در جلو قرار گرفته و دوم مفصل در عقب ستون مهره ها قرار گرفته است.با کاهش ارتفاع دیسک در اثر از دست دادن آب و ساییده شدن  دیسک به طرف عقب برجسته میشود. ارتفاع دیسک کم می شود و باعث تنگی کانال نخاعی می شود. کاهش ارتفاع دیسک باعث می‌شود که لیگامان زرد به داخل کانال برجسته باشد و نیز به فاست ها فشار بیاید و مستعد آرتروز و افزایش رشد بشود .

به این ترتیب زوائد استخوانی به نام استپ وی نیز به وجود می آید و موجب تنگی کانال نخاعی می شود، در حالت عادی کانال نخاعی بزرگتر از عصب هست و جای کافی برای عصب وجود دارد ، بنابراین سوراخ بین مهره ازجلو  توسط دیسک  برجسته و از عقب توسط فستهای برجسته  و لیگامان های زرد ضخیم شده و از بالا و پایین به علت کاهش ارتفاع دیسک باعث تنگی می شود

انواع بیماری دیسک کمر و مقایسه آن با دیسک سالم

بنابراین در عمل جراحی تنگی کانال نخاعی در کسانی که کاهش ارتفاع دیسک دارند؛ اگر فقط قسمت خلفی کانال نخاعی برداشته می شود کافی نیست باید ارتفاع دیسک نیز بازسازی شود، داخل سوراخ بین مهره ای  گانگلیون(رشته های عصبی حسی هنگام خروج از سوراخ بین مهره ای قطور می شوند و نورون یا عصب عوض می کند)  عصبی قرار گرفته است .

گانگلیون

تنگی کانال نخاعی در اثر رشد استخوان یا نسج نرم به وجود می آید؟

 تنگی کانال نخاعی ۴۰ درصد به علت هیپرتروفی شدن (زیاد رشد کردن) نسج نرم و ۶۰ درصد به علت هیپرتروفی شدن ساختمان های استخوانی به وجود می آید.

علت تنگی نخاعی مرکزی چیست؟

تنگی مرکزی در اثر هیپرتروفی شدن لیگامنت زرد و فست ها (مفصل ستون مهره) به وجود می آید.

قطر کانال نخاعی در چه مواردی کمتر و در چه مواردی کمتر می شود؟

اصولا با اکستانسیون یا خم شدن به عقب قطر کانال نخاعی به علت برجسته شدن و فرو رفتن لیگامان فلاووم ضخیم شده به داخل کانال نخاعی کم میشود به همین دلیل است که بیماران با اکستانسیون علامت شان بدتر میشود. در ۱۰ درصد موارد بیماران فقط تنگی محیطی یا لاترال رسس دارند

قطر کانال نخاعی

تنگی کانال نخاعی از چه حدی بیشتر علامت ایجاد می کند؟

 در مطالعات حیوانی نشان داده شده است که اگر تنگی کانال نخاعی تا حد ۲۵ درصد باشد  علائم  عصبی ایجاد نمی شود بلکه بیش از 50 درصد شود باعث ایجاد علائم می‌شود،  در مطالعات حیوان جسد نیز نشان داده شده است که اگر میزان تنگی کانال نخاعی از ۵۰ درصد بیشتر شود باعث افزایش فشار در رشته‌های عصبی  می‌شود و با افزایش میزان تنگی کانال نخاعی فشار داخل ریشه های عصبی نیز بالاتر می رود .

تنگی کانال نخاعی بیش از 50 درصد

 

مقالات پربازدید