درمان غیر جراحی دیسک کمر

درمان غیر جراحی دیسک کمر

دارو

داروهای ضدالتهاب

  • در درد‌های ملایم تا متوسط به کار می‌روند. این داروها پروستاگلاندین ها را خنثی می‌کنند . پروستاگلاندین ها مواد اولیه برای ایجاد التهاب و درد می‌باشد از این دسته داروها می‌توان به ایبوپروفن (ادویل، مورتین )ناپروکسین  دیکلوفناک ملوکسی کام و پیروکسیکام اشاره نمود . بعضی از افراد فکر کنند که این داروها مسکن است و نباید مسکن مصرف کنند . این فکر غلطی است . این داروها اگر بیش از سه روز مصرف شوند عنوان داروی ضد التهابی باشند و باعث کاهش التهاب و تورم میکروسکوپی در محل ایجاد ضایعه می‌شوند . به گفته
  • داروهای ضد التهاب استروئید یا کورتون دار . این داروها  اثرات ضدالتهابی قوی‌تری دارند و در موارد دردهای شدید مصرف می‌شوند. این داروها یکی از بهترین داروهای موجود برای درمان  دردهای حاد و مزمن می‌باشند و در مواردی که دردهای داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی موثر  نباشند ،  از این داروها استفاده می‌کنند  . یکی از مهم‌ترین عوارض این داروها در درازمدتپوکی  استخوان یا استئوپوروز   می‌باشد ولی در کوتاه مدت این عارضه را نمی‌دهند .
  • داروهای ضددرد مخدر : این داروها از قدیمی‌ترین و قوی‌ترین داروهای ضد درد می‌باشد سردستة این داروها تریاک، مرفین،  متادون، کدئین یا ترکیب اکسی‌کدون می‌باشد  ترکیبات آن می‌باشد و در مواردی که داروهای قبلی مؤثر نباشند از این گروه از داروها استفاده می‌شود
  • . خواب‌آلودگی، حالت تهوع، گیجی و یبوست از اثرات جانبی این داروها به شمار می‌روند.
  • داروهای درد عصبی. این داروها روی راهیهای برنده‌ درد در نخاع و ماده GABA و دیگر مواد میانجی (نورو ترانسمیتر ) اثر  می‌کنند . از این دسته داروها می‌توان   گاباپنتین ، پرگابالین، دولوکستین، ترامادول و آمی‌تریپتیلین  را نام برد  . این داروها در مجموع اثرات جانبی ملایم‌تری در مقایسه با مسکن‌های مخدر به دنبال دارند، به عنوان داروهای تجویزی خط اول برای مبتلایان به درد دیسک کمر به کار می‌روند ..
  • شل کننده‌های عضلات. شل‌کننده‌های عضلات جهت رفع  اسپاسم یا گرفتگی عضلانی تجویز می‌شوند. اسپاسم یا گرفتگی عضلانی در واقع  یک واکنش دفاعی بدن در برابر دیسک کمر می‌باشد  خواب‌آلودگی و سرگیجه  از اثرات جانبی این داروها به شمار می‌روند.

کمپرس سرد و گرم

گرما درمانی برا ی درمان فتق   دیسک کمر: گرما درمانی یکی از درمان هایی برای کاهش گرفتگی ماهیچه ها به کار می‌رود  .گرما باعث افزایش جریان خون و رساندن اکسیژن بیشتر به بافتها و دفع سمومی که باعث ایجاد درد می‌کنند می‌شود  و به درمان بیمار کمک  میکند این درمان باعث کاهش درد و اسپاسم و گرفتگی ماهیچه‌ها است  میشود . برای این منظور است  از حوله های گرم، کمپرس گرم و انواع دیگر شکل های گرما درمانی استفاده می‌شود .

سرما درمانی برا ی درمان فتق دیسک کمر: سرما درمانی یا استفاده از کیسه یخ  برای درمان التهابات و آسیب دیدگی بافت های نرم استفاده میشود. در موارد درد ناشی از بیرون زدگی دیسک کمر کمپرس های یخ، بسته های ژل یخ میتواند باعث کاهش درد والتهابات در اطراف عصب های ستون فقرات که در اثر پارگی دیسک کمر  تحریک شده اند شود. 

فیزیوتراپی

از فیزیوتراپی جهت بهبود درد  و حفظ با بازگرداندن قدرت عضلات و حرکات مفاصل  بین ستون مهره‌ها  استفاده می‌شود  . در فیزیوتراپی  درمان هایی مانند  ماساژ، کشش و اولتراسوند استفاده می‌شود  علاوه بر آنها  تمرین‌های درمانی جهت افزایش انعطاف‌پذیری، قدرت، تعادل، هماهنگی هماهنگی عضلات  برای بیمار تجویز  می‌شوند. علاوه بر آنها توصیه‌هایی برای   اصلاح وضعیت اندام ها و آموزش شیوه صحیح و ایمن حرکات اندام‌ها و از خوابیدن نشستن و ایستادن به بیمار داده می‌شود  .

ورزش و حرکات اصلاحی

انجام ورزش و حرکات افراطی به بیمار کمک می‌کند که با درد کمتری  حرکت کند  در زمان شروع این  حرکات اصلاحی ممکن است بیمار مقدار بیشتری درد در کمر خود  احساس کند  . قاعدتاً  در روزهای بعد باید بیمار درد کمتری احساس کند و اگر  به هر دلیل درد کمر  بیمار   تشدید شود یا درد در ساق پا و باسن شدیدترشود یا دردهایی که قبلا سابقه نداشته است ایجاد شود انجام تمرینات باید متوقف شود .

لیزر پوستی

لیزرها که در فیزیوتراپی استفاده می‌شود و در دو نوع  کم توان و پرتوان وجود دارد .  

بکار بردن  لیزر و استفاده از امواج مادون قرمز و نور باعث تحریک روند طبیعی بهبودی بدن میشود .

این روش  باعث میشود که انرژی نوری به عمق بافت ها نفوذ کند و باعث افزایش جریان خون و بازگشت عملکرد طبیعی سلولها شود. 

 

ماساژ و مشت و مال (manipulation )

 

ماساژ دادن منظم نقش قابل توجهی در تسکین کمر دردهای مزمن و حاد   دارد. ماساژ شامل ضربه زدن کنترل شده، مالش دادن و  دستکاری بافت‌های کمر و پشت بدن می‌شود. این حرکات جریان خون را افزایش می‌دهند و در نتیجه اکسیژن و مواد غذایی بیشتری به عضلات می‌رسد. همچنین خون بیشتر، باعث دفع سمومی می‌شود که بر اثر  پارگی دیسک کمر  در نسوج  انباشته‌شده است .

 

کمربند طبی

در مراحل حاد پارگی دیسک کمر که هرگونه حرکتی برای بیمار دردناک است بستن کمربند قاعدتاً باعث کاهش حرکات کمر و کاهش درد بیمار می‌شود . مدت استفاده از کمربند حداکثر 10 روز توصیه می‌شود بستن کمربند  بیش از مدت مذکور باعث  ضعف عضلانی کمر می‌شود که در نهایت به ضرر بیمار است . بنابراین در درمان بیماری دیسک کمر علاوه بر داروهای ضدالتهاب و شل‌کننده  عضلانی کمربندهای طبی فنر دار با حداقل چهار فنر   توصیه می‌شود

طب سوزنی

طب سوزنی طب سنتی چین می‌باشد که مدت‌ها ناشناخته بود با سفر نیکسون رئیس جمهوری آمریکا به چین که در واقع  اولین سفر آمریکاییان به چین بود یک خبرنگار همراه رئیس‌جمهور دچار آپاندیسیت می‌شود و در چین مجبور می‌شوند او را به طور اورژانس عمل کنند . پزشکان چینی برای بیهوش کردن او از طب سوزنی استفاده می کنند.   وی پس از  سفر به آمریکا این ‌مورد را در روزنامه گزارش می‌کند . به این ترتیب دنیای غرب به اثرات درمانی طب سوزنی پی می‌برند و شروع به تحقیق درباره آن می‌کنند . طب سوزنی بر اساس مدارهای خاص و نقاط خاصی از بدن برای هر بیماری به کار می‌رود  . در این جنبه از طب در یک فرد زنده انرژی‌هایی در مسیرهای خاصی از بدن که اصطلاحاً مدار نامیده می‌شود  مرتب گردش می‌کنند و  از نقاط خاصی می‌توان انرژی‌ها را بیرون کشید و یا  به بدن انرژی وارد کرد   به این ترتیب دانشمندان اروپایی و آمریکایی انتقاد دوباره بازنگری کرده و به زبانی علمی برای پزشکان بیان می‌کنند .

امروزه از  طب سوزنی به عنوان یکی ازدرمان های بیماری  دیسک کمر استفاده می شود. این روش با قرار دادن سوزن های  کوچکی در نقاط خاصی از بدن  باعث ایجاد انرژی یا بیرون کشیدن انرژی می شود  در واقع  طب سوزنی باعث  تحریک ترشح  اندروفین در مغز انسان و در نهایت  منجر به کاهش درد ناشی از پارگی  یا بیماری  دیسک کمر میشود.

آب درمانی

در زمان‌ها که طب مدرن وجود داشت  یکی از درمان‌های اصلی  دردها در قسمت‌های مختلف بدن استفاده از چشمه‌های آب گرم بود  . این چشمه ها هم با ایجاد گرما باعث افزایش جریان خون در نسوج مختلف و در نتیجه رساندن مواد غذایی بیشتر به نسج صدمه‌دیده و دفع سموم از نسج صدمه دیده می‌شدند  . علاوه بر آن مواد معدنی نیز که در این چشمه‌ها وجود داشت از طریق تبدیل گوگرد باعث درمان بیماری‌ها می‌شد . بنابراین   از زمان های قدیم آب درمانی به عنوان یک روش برای درمان انواع مختلف بیماری ها مانند درد کمر و گردن استفاده میشده است . امروزه با پیدایش تکنولوژی‌های جدید دیگر نیازی به رفتن به چشمه‌های آبگرم وجود ندارد به ما شرایط را می‌توان در داخل مطب‌های فیزیوتراپی یا استخرهای مخصوص آب درمانی  ایجاد کرد  . بزاز آب‌درمانی در داخل انجام  آب درمانی به ورزش در آب هم گفته میشود. این روش با نوع ساده آب درمانی که بوسیله یک حمام آب گرم انجام می شود، متفاوت است وشامل تمرینات ایروبیک در آب است. مشورت با پزشک برای انتخاب نوع درمان بوسیله آب درمانی باعث کاهش درد و دمان دیسک کمر شما می شود. وزن مخصوص آب در 20 درجه 9789   نیوتن بر متر کعب  است  در حالیکه وزن مخصوص هوا در 20 درجه 11/82   نیوتون بر متر مکعب است . بنابرین آب 828 برابر هوا سنگین است .بنابرین ورزش در آب اول آهسته تر انجام میشود و یک حرکت نیروی بسیار بیشتری در آب نیاز دارد تا هوا .  نکته سوم در باره آب درمانی  این است که قرار گرفتن  در آب باعث نفوذ مولکولهای آب داخل نسوج زیر پوستی میشود و حرکات مفاصل نرمتر میشود . برای مثال وقتی دست یک نفر در داخل  آب قرار می کیرد پوست نوک انگشتان فرد چروک می خورد .

 

ورزش‌های آب‌درمانی معمولاً در یک ظرف پر از آب انجام می‌گیرد

 

مزایای آب درمانی

آب یک ماده سیال است که خواص فیزیکی منحصر به فردی دارد و محیط بسیار مناسب و مطلوبی برای ورزش کردن می‌باشد . یکی از خواصی  که در آب وجود دارد و در سیالات دیگر مانند هوا وجود ندارد شناور بودن انسان و غوطه‌ور شدن در آب است. طبق قانون ارشمیدس وقتی فردی  در آب شناور می‌شود به اندازه وزن آب   هم حجم خود سبک می‌شود . علاوه بر آن فشار هیدرو ستاتیک که به کل بدن وارد می‌شود وجود موجب بهبود وضعیت قلب وریه    می‌شود . علاوه بر آن اعمال این فشار هیدرواستاتیک بر روی مفاصل و عضلات باعث کاهش درد می‌شود . بنابراین وزن بدن یک فرد در آب کمتر از خشکی است  و بیماری که کمردرد دارد  با صرف نیروی کمتری اندام‌هایشان حرکت می‌دهد . و هنگامی که ، حرکت بر خلاف جهت آب حرکت می‌کند فشارها بر اندام‌ها باعث تقویت عضلات می‌شود . به دلیل زیادبودن  اصطکاک و وزن مخصوص  آب نسبت به هوا حرکات در استخر  به کندی انجام می‌شود  .

انواع آب درمانی

در آب درمانی از دو شیوه برای درمان استفاده می‌کنند که شامل قرارگرفتن کل بدن در آب یا قرار گرفتن عضو   مبتلا در داخل آب می‌باشد . درصورتی‌که کل بدن در داخل آب قرار می‌گیرد آنرااهیدرو تراپی عمومی یا جنرال و درصورتی‌که عضو مبتلا  در داخل آب قرار گیرد  آنرا هیدرو تراپی موضعی می‌نامند برای درمان کمردرد معمولاً لازم است کل بدن در داخل استخر قرار گیرد . برای آب درمانی در درمان دیسک کمر از استخر و یا وان های پروانه ای شکل (Hubbard Tank) استفاده می گردد، در حالی که در هیدروتراپی موضعی از وانهای کوچک و یا وان گردابی (Whirl pool) استفاده می شود. علاوه بر انجام ورزش در استخر  می‌توان از  دستگاه‌های جکوزی نیز استفاده کرد، این دستگاه‌ها می‌توانند آب را با فشار به کمر بیمارپرتاب نماید.  علاوه بر آنکه با ایجاد حالت گردابی باعث  ماساژ کمر نیز می‌شوند . این کار باعث تحریک اعصاب حسی و موجب  تسکین درد می‌شود .

بیمارانی که دچار تب ،نارسایی قلبی شدید، بی اختیاری ادرار و عفونت هستند لازم است از آب درمانی پرهیز نمایند.  

.

تمرینات آب درمانی :

 

راه رفتن در آب استخر:  در این تمرین فرد  در داخل استخر  در عمق کم و متوسط  فرد به جلو و عقب به طرف راست و چپ حرکت می‌کند  .

شنا کردن  : در شروع کار فردی که  شنا کردن را یاد گرفته است می‌تواند به طور آهسته با سرعت کم  شنا کند  .

در بعضی از کشورها  کشورها از دستگاه‌های تردمیل از آب برای تمرین استفاده می‌شود .

قبل از شروع تمرینات ورزشی لازم است مانند هر ورزش دیگری فرد به مدت 15 دقیقه با انجام حرکات کششی و حرکات آهسته  در آب بدن خود را گرم کند .

دوچرخه  در این  روش بیمار برادر غوطه‌ور شده : و شروع به حرکت دوچرخه می‌کند مانند زمانی که سوار دوچرخه است و رکاب می‌زند  . تمرین دوچرخه بیشتر از راه رفتن  اثرات مثبت روی عضلات لگن و عضلات پاها دارد  تمرین دوچرخه را در دو جهت جلو و عقب هر کدام به مدت شاهد انجام می دهند .

 

Caption

لگد زدن : در  این روش فرد یکی از  پاها را صاف نگه می‌دارد و زانوی  پای دیگر را خم کرده  عرضه می‌کند لگد محکمی به جلو بزند  پس از چند بار تمرین  کردن فرد سعی می‌کند  که پای خود را  آن قدر  بالا ببرد که به صورت افقی درآید  معمولاً توصیه می‌شود که حداقل 10 لگد  با هرپا در هر مرحله ورزشی زده شود سپس همین کارد با اندام تحتانی  مقابل  انجام  می شود .

 

 

Caption

 

بالا آوردن زانو تا قفسه سینه :  از این  ورزش جهت تقویت  عضلات شکمی استفاده می‌شود  برای منظور  فرد  هر دو زانوی خود را تا قفسه سینه بالا آورده و سپس  پایین می‌برد  توصیه می‌شود این  ورزش نیز 10 بار انجام شود  .

Caption

به داخل و خارج بردن پاها:  در این ورزش فرد در داخل آب می ایستد . سپس یک پا را باز کرده  و  به سمت راست حرکت می‌دهد  . توصیه می‌شود این تمرین را 15 بار انجام داد و سپس همین تمرینات را با اندام  تحتانی   مقابل انجام دهد  . این ورزش باعث تقویت عضلات لگن و شکم خواهد شد  .

 

 

به طور کلی انجام حرکات ورزشی در آب  باعث  افزایش انعطاف پذیری بدن و دامنه حرکات مفاصل  و کشش عضلات لگن و کمر و اندامها   می‌شود  .

 

درمان گیاهی

در قدیم که داروهای مدرن وجود نداشت از گیاهانی  مانند گل ساعتی زردچوبه ،هل  و خشخاش  کالیفرنیایی  استفاده می‌شد که معمولاً  به صورت پماد و روی کمر بیمار گذاشته می شد . گیاهان فوق دارای اثر ضد التهاب دارند . با پیدایش طب جدید و داروهای ضدالتهاب  مدرن مصرف آنها کم شده است .

روش‌های کم تهاجمی برای درمان دیسک کمر

در این اعمال  از یک سوزن برای وارد کردن دارو در فضای اپیدورال یا در کنار ریشه عصبی مبتلا  استفاده می‌شود .

تزریق اپیدورال

تزریق اپیدورال کمر جهت تسکین درد کمر و پا انجام می‌شود.  مصرف داروهای ضدالتهاب  خوراکی باعث می‌شود که این داروها اولاً وارد سیستم کبدی شده و کبد فعل و انفعال  بر روی آنها انجام دهد 

سپس مقدار کمی از آنها در داخل خود به جریان می‌افتند . پس از انتشار دارو در جریان خون حدود 10% دارو به ناحیه ای   که در آن التهاب وجود دارد مثلاً به  کمر وارد می‌شود . دارو پس از مدتی توسط کبد از بین می‌رود ( اصطلاحاً متابولیزه )می‌شود . بنابراین وقتی که شما یک داروی ضد التهاب مانند قرص دیکلوفناک مصرف می‌کنید لازم است که هر روز آن را مصرف کنید . دانشمندان به این فکر افتادند که اگر بتوانند این داروی ضد التهاب  را در محلی که التهاب ایجاد شده است یعنی در محل کمردرد وارد کنند قاعدتاً صد  در صد به محل ایجاد التهاب می‌رسد از طرفی دارو وارد کبد نمی‌شود که متابولیزه شده و از بین برود . به همین علت تزریق اپیدورال در پزشکی وارد شد و روز بروز موارد مصرف آن بیشتر می‌شود . تزریق  اپیدورال باید در اتاق عمل و تحت دستگاه فلوروسکوپی انجام شود . بعضی از پزشکان به جای استفاده از دستگاه فلوروسکوپی از دستگاه سونوگرافی برای  این کار استفاده میکنند .  تزریق در اطراف  رشته عصبی اصطلاحاً PRT   نامیده می‌شود تزریق اپیدورال و تزریق  اطراف ریشه عصبی علاوه بر اثر درمانی ، اثر  تشخیصی نیز دارد  . به عبارت دیگر وقتی فردی پس از  تزریق اپیدورال یا تزریق دور یک رشته عصبی  بهبود یابد ، نشان می‌دهد که درد از کدام ساختمان کمر ایجاد شده است  که اصطلاحاً مولد درد یا ژنراتور درد نامیده می‌شود ، و در درمان‌های بعدی با اطمینان بیشتری می‌توان بیمار را عمل کرد.

 

تزریق در اطراف  رشته عصبی یا  Periradicular Therapy (PRT)

در این روش اطراف یک   ریشه  عصبی مانند ریشه  عصبی پنجم کمری تزریق می‌شود . به طور اختصاصی درد بیمار در مسیر آن رشته عصبی  بهبود می‌یابد . این تزریق  نیز باید در زیر دستگاه سی‌تی‌اسکن یا دستگاه فلوروسکوپی انجام بگیرد . این تزریق  نیز هم  جنبه تشخیصی و هم  درمانی دارد .

تزریق در داخل فستها  ( Intrafacet injection ) 

در ستون فقرات کمری  هر مهره  به مهره  بعدی در جلو    توسط ساختمانی  به نام دیسک و در عقب  توسط  دو مفصل به نام فست ( Facet )دیگر متصل می‌شود.    بیماری فستها  یا مفاصل ستون فقرات نیز می‌توانند مانند بیماری دیسک  درد  در اندام‌های تحتانی ایجاد کنند . به همین دلیل برای درمان بیماری فست ها داخل آنها ماده ضدالتهاب  تزریق می‌شود .

به طور کلی تزریق اپیدورال یا تزریق داخل فست ها یا  اطراف ریشه عصبی  همان طور که در بالا گفته شد هم برای تشخیص و هم برای درمان به کار می‌روند .

تزریق داخل فضای دیسکی

مدت‌ها  آرزوی  بشراین بود که بتواند بدون باز کردن کمر و شکاف دادن ساختمان‌های آن به داخل فضای دیسکی دسترسی پیدا کند. با کوشش  دانشمندان  بالاخره این امر محقق شد . یکی از دانشمندانی که در این راه زحمات بسیار زیادی کشید و از پیشگامان تزریق داخل دیسک  می‌باشد ، یک جراح اعصاب ایرانی مقیم آمریکا به نام آقای دکتر پرویز کامبین می‌باشد . ایشان  پس از مطالعات زیاد برای ساختمان مهرهایی کمری راهی برای ورود سوزن به داخل فضای دیسک پیدا کردند که اصطلاحاً مثلث کامبین  نامیده می‌شود  . وارد شدن به فضای داخل دیسک باید تحت دستگاه فلوروسکوپی یا سی‌تی‌اسکن باشد. پس از وارد شدن به داخل فضای دیسکی دانشمندان مقداری ماده ضد التهاب مانند گاز اوزون یا الکل ژل شده که اصطلاحاً دیسکو ژل نامیده می‌شود و اشعه لیزر با طول موج‌های مختلف را وارد می‌کنند . این مواد با واکنش‌های مولکولی که با ساختمان‌های داخل دیسک  که اکثراً از جنس   کلاژن هستند باعث کاهش فشار داخل دیسک  و نیز کاهش  حجم و جمع شدن دیسک می‌شوند . البته اشعه لیزر  اثرات گرمایشی نیز دارد یعنی با ایجاد گرما باعث تأخیر دیسک و کاهش حجم دیسک و جمع شدن آن میشود  . اخیراً مته های  آبی نیز برای  این کار استفاده شده است . در این  روش از راه سوزن  مخصوصی  آب با فشار زیاد در داخل دیسک  زده می‌شود و سپس ساکشن می‌شود و قطعاتی  دیسک کمر را با خود بیرون می‌آورد . همان‌طور که می‌دانید با  اره ها و مته های آبی   می‌توان موزاییک و سنگ را برید .

.

 

 

اهداف اصلی برای درمان  درد  کمری معمولا عبارتند از:

  1. ارائه تسکین درد به اندازه کافی به طوری که بیمار  قادر باشد تا بدون درد حرکت کند .
  2. جلوگیری از آسیب بیشتر و یا استرس به ستون فقرات از طریق بهبود ارگونومی و وضعیت یا طرز ایستادننشستن و خوابیدن   
  3. بازگشت به کار  در خانه و در محل کار

 

مقالات پربازدید