دیسک گردن

دیسک گردن

دیسک بین مهره‌ای به صورت بالشتک یا صفحه‌ای غضروفی بین دو جسم مهره در ستون فقرات قرار می‌گیرد و مانند کمک فنر اتومبيل باعث جذب فشارهایی مي‌شود که به ستون مهره‌ها وارد مي‌آيد . بنابراین کار اصلی دیسک‌ها اینست که ضربات وارده به ستون فقرات را خنثی می‌کنند ، زیرا ديسک‌ها به هنگام وارد آمدن فشار، قابلیت تغییر شکل داشته و بدین طریق شدت ضربات را کاهش می‌دهند.

ساختمان دیسک گردن

 

شکل اصلی دیسک‌ها زمانی که تحت فشار نباشند، کروی است و مانند بلبرینگ فشارها را به طور يکنواخت به تمام جهات منتقل مي‌کنند .
هر دیسک شامل دو قسمت است :
بخش مرکزی بنام هسته دیسک که نرم و قوام ژله مانند دارد. به این قسمت، نوکلئوس پالپوزوس می‌گویند.هسته دیسک یک بخش قابل اتساع است. دیسک‌ها در طول روز مقداری از آب خود را از دست می‌دهند و درنتیجه کوتاهتر شده، ولی با استراحت دوباره به طول اولیه خود برمی گردند. براین اساس، در اواخر روز به علت از دست دادن آب قد فرد 2 سانتی متر کوتاه تر از صبح است .
بخش محیطی که هسته دیسک را دربرمی گیرد. این قسمت، حلقه فیبری یا آنولوس فیبروزوس نامیده می‌شود. جنس بخش محیطی، فیبری غضروفی (فیبروکارتیلاژ) است.
خاصیت ارتجاعی دیسک بستگی به ميزان آب موجود در هسته مرکزی و سالم بودن حلقه فیبری آن دارد. فشارهای اعمال شده به هسته دیسک به بخش محیطی دیسک انتقال می‌یابد. ازاین نظر، بخش محیطی در حفاظت از قسمت مرکزی نقش اساسی دارد.

ساختمان دیسک گردن


علت و فیزیو پاتولوژی دیسک گردن
پارگی دیسک می‌تواند بعلت ساییدگی تدریجی و پارگی خود به خود در حلقه فيبر ی بوجود می آید . در ترکهای کوچکی که در ديسک بوجود می آید ٬ بیماران چندین دوره دردهای خفیف گردن ممکن است داشته باشند . در حرکت شدید خم شدن گردن ٬ هسته مرکزی دیسک به لبه پشتی الیاف حلقوی دور خود فشار آورده و آنرا اگر ضعیف شده باشد پاره می‌کند و به ریشه عصبی مربوط به آن دیسک فشار وارد می‌آورد.

علت اصلی درد گردن و اندام فوقانی به علت فشار دیسک بیرون زده به روی لیگامان یا ریشه عصبی می باشد . اما علاوه بر آن تورم ریشه عصبی در اثر آزاد شدن مواد شیمیایی که اصطلاحا رادیکولیت ( التهاب ریشه عصبی ) نامیده میشود نیز یکی از عوامل مهم در ایجاد درد بحساب می‌آید وبنابرین نمی‌توان فقط وجود فشار روی نخاع و یا ریشه عصبی را تنها عامل ایجاد درد دانست. آزاد شدن فاکتور التهابی TNF که بطور عمده از پارگی دیسک حاصل می‌شود خود باعث تخریب و نکروز بقیه دیسک شده و باعث التهاب و درنتیجه باعث ایجاد درد می شود . همچنین در بعضی گزارش‌های علمی عوامل ژنتیک و جهش ژنی در ایجاد فتق دیسک موثر شناخته شده اند .

دیسک پاره شده باعث التهاب ریشه عصبی می شود 

پارگی دیسک گردن
پارگی دیسک گردن سه نوع علامت ایجاد می‌کند : درد گردن ، درد اندام فوقانی و علایم فشار بر نخاع.
شایع‌ترین محل پارگی دیسک‌های بین مهره‌ای گردن در قسمت پایینی گردن یعنی بین مهره‌ای پنجم و ششم گردنی و نیز مهره ششم و هفتم گردنی است . علت پارگی دیسک این است که در حلقه فیبری در دیسک ترک‌هایی بوجود می‌آید و سرانجام هسته‌ دیسک از طریق یکی از این ترک‌ها به بیرون می‌ریزد درصورتی‌که ضایعه خفیف باشد پارگی فقط باعث درد گردن می‌شود زیرا دیسک به لیگامان طولی عقبی فشار وارد می‌آورد . در صورتی که بیرون زد گی دیسک بیشتر شود باعث فشار به ریشه عصبی و یا نخاع می‌شود .
ديسک‌هاي گردن یا در مرکز یا در قسمت کناری ديسک پاره می‌شوند . درصورتی‌که پارگی دیسک مرکزی باشد باعث فشار به نخاع ویا فشار به ريشه‌هاي عصبی دو طرفه و در صورتی که پارگی دیسک کناری باشد باعث فشار به ریشه عصبی یک طرف می‌شود .درتعدادی از بیماران درد بیمار بتدریج بهبود میابد . در این افراد دیسک پاره شده و بیرون زده آب خود را از دست داده و جمع می‌شود و دور آن ماده فیبروز درست می‌شود و بدین ترتيب درد بیماران کاهش می یابد .

دیسک پاره شده در طرف راست باعث فشار به ریشه عصبی همان طرف میشود 

 

پارگی دیسک در خط وسط باعث فشار به نخاع میشود 

تظاهرات بالینی دیسک گردن


تظاهرات بالینی دیسک گردن به سه دسته تقسیم می‌شود :
-
علائم موضعی
ناشی از فشار به لیگامان طولی عقبی و مسائل مکانیکی شامل درد گردن ، درد در قسمت داخلی کتف، درد شانه ، و گاهی دردهای پشت سر که به علت فشار به رشته‌های عصبی سوم و چهارم گردنی دیده می‌شود. از خصوصیات درد گردنی این است که درد مکانیکی است و با حرکت تشدید می‌شود،در هنگام خوابیدن در شب‌ها که عضلات گردن شل می‌شوند ،باعث بیدارشدن بیمار از خواب یا مانع خواب رفتن وی می‌شود. گاهی در د به انگشتان دست تیر می‌کشد و گاهی باعث بی حسی انگشتان دست می‌شود و در موارد شدید باعث لاغری عضلات است شده و نیز باعث کاهش رفلکس های وتری می‌شود.
در معاینه بیماران حرکات گردن به خصوص خم شدن گردن و حرکت سر به عقب بسیار دردناک است و همچنین بعضی بیماران هنگام خم کردن سر به جلو احساس برق گرفتگی در تمام ستون فقرات می کنند. درد مکانیکی گردن با حرکت گردن به جلو یا عقب تشديد مي‌شود .

معاینه دیسک گردن با خم کردن سر به عقب 

خم کردن سر به عقب در کسانی که علایم نخاعی دارند باعث احساس برق گرفتگی در اندامها میشود.

معاینه دیسک گردن با خم کردن گردن به طرف دیسک و نیز خم کردن سر به عقب 

فشار به گردن باعث درد میشود خم کردن گردن به طرف دیسک و نیز خم کردن سر به عقب باعث تشدید درد مي‌شود.

-
علایم فشار بر ریشه های عصبی
فشار بر ریشه عصبی پنجم باعث انتشار درد ، خواب رفتگی و گزگز به شانه و انگشت شست می‌شود . گاهی علت حرکت ندادن شانه ، بیمار دچار کوتاهی عضلات شانه می شود .

مسیر درد ریشه پنجم گردنی یا C5

 

مسیر درد در فشار به ریشه عصبی پنجم گردنی

فشار به رشته عصبی ششم باعث انتشار درد به انگشت شست می‌شود .

مسیر انتشار درد در فشار به ریشه عصبی ششم گردنی

مسیر انتشار درد در فشار به ریشه عصبی ششم گردنی باعث انتشار درد از گردن به شانه و قسمت خارجی بازو و ساعد و انگشت شست میشود .

فشار رشته عصبی هفتم باعث انتشار درد یا خواب رفتن انگشت سبابه و میانی می‌شود

مسیر درد ریشه عصبی هفتم گردن


فشار به ریشه عصب هشتم باعث انتشار درد یا خواب رفتگی انگشت کوچک و انگشت حلقه می‌شود .

 

 

مسیر انتشار درد در فشار به ریشه عصبی هشتم گردنی باعث  درد و خواب رفتگی در انگشت کوچک و حلقه میشود .

مسیر درد ریشه هشتم گردنی 



در پارگی دیسکهای گردنی بیمار علاوه بر درد، احساس بی حسی یا خواب رفتگی در دست دارد و برخی از بیماران دچار احساس کاهش قدرت دست ها می‌شوند ، بعضی بیماران در اولین بار متوجه اختلال در حرکات ظریف دست ها هنگام نوشتن می‌شوند. فشار به ریشه عصبی ششم در طرف چپ ممکن است بیمار با درد قفسه سينه مراجعه و در بخش قلب بستری شوند . در معاینه این بیماران رفلکس های تاندونی ممکن است تغییر کند. در این روش پزشک با زدن چکش بر روي تاندون خاصی باعث حرکت اندام مي‌شود .در جدول زیر تاندونهای وتری تغییرات آنها نشان داده شده است . 

در پارگی دیسک گردن علاوه بر درد در اندامهای فوقانی درد بین دو شانه نیز دیده میشود. شکل زیر محل درد بین دوکتف در اثر پارگی دیسک ها ی مختلف را نشان می دهد . 

محل درد بین دوکتف در اثر پارگی دیسک ها ی مختلف

رفلکس های تاندونی

 

در جدول زیر خلاصه علايم ديسک‌هاي مختلف گردن دیده مي‌شود .

علائم فشار به ریشه های عصبی گردن 


 

ریشه عصبی

درد و خواب رفتگی ضعف عضلانی

تغییر رفلکس

C2  سر درد اکسی پیتال و تمپورال ندارد ندارد 
C3  سر درد اکسی پیتال  ، پشت چشم یا پشت چشم  ندارد ندارد
C4 سردرد قاعده گردن با ناحیه تراپزیوس  ندارد ندارد
C5 درد قسمت خارجی بازو و سز شانه  دلتویید  دو سر
C6 درد قسمت خاجی ساعد ، انگشت شست و اشاره دو سر ، اکستانسور مچ براکیورادیالیس 
C7 درد انگشت میانی  سه سر و فلکسور مچ سه سر 
C8 درد در انگشت حلقه و کوچک  فلکسور انگشتان  ندارد
T1 درد قسمت داخلی ساعد  عضلات داخلی دست  ندارد

 

تغییر تاندونی در دیسک های مختلف 

تغییر تاندونی در دیسک های مختلف

 

جدول یافته های بالینی در دیسک های مختلف گردنی 

جدول یافته های بالینی در دیسک های مختلف گردنی

-علایم فشار بر نخاع


فشار بر نخاع باعث از دست دادن مهارت های عملی در دست ها، احساس برق گرفتگی و خواب رفتگی ‌ در چهار اندام ، سفت راه رفتن و زمین خوردن‌های مکرر می‌شود . آسیبی که با فشار بر روی نخاع بروز می‌کند، جدی بوده و این بیماران گاهی با کاهش قدرت اندام فوقانی مراجعه می‌کنند. همچنین ممکن است به تدریج اختلال در راه رفتن و حرکات پاها ایجاد شود. در معاینه رفلکس های تاندونی شدید مي‌شوند .برای پی بردن به علایم فشاری بر نخاع جراحان آخرین بند انگشت میانی را ناگهان خم میکنند .اگر به نخاع گردن فشاری وارد آمده باشد انگشتان دیگر خم میشوند . به این علامت در پزشکی علامت هوفمن گفته میشود . در فردی که علایم فشاری به نخاع ندارد این علامت مثبت نمی شود.

علامت هوفمن

 

 

علائم فشار بر نخاع


تشخیص

رادیوگرافی گردن
اولین اقدام تشخیصی دیسک گردن انجام رادیوگرافی گردنی میباشد . در رادیوگرافی نیم ‌رخ گردن کاهش فضای دیسک دیده می‌شود . تقعر طبیعی گردن در این بیماران کاهش یافته است .

رادیو گرافی گردن
رادیو گرافی گردن در بیماری دیسک گردن

رادیوگرافی گردن در بیمار مبتلا به دیسک قوس گردن نیز کم شده است.

MRI

بهترین وسیلة تشخیصی دیسک گردن می‌باشد . وقتی در روی کاغذ براده آهن ریخته مي‌شود و زیر آن یک آهنربا قرار داده شود .براده های آهن مانند آهنربا های کوچک عمل مي‌کنند و همه در جهت شمال و جنوب می ایستند .

براده های آهن از حالت بی نظمی خارج شده و به طور منظم در جهت میدان آهنربایی قرار می گیرند .

براده های اهن در مقابل آهنربا منظم میشوند 



در هنگام انجام ام آر آی گردن بيمار در یک آهنربای قوی قرار میگیرد و مولکول‌هاي بدن وی مانند آهنرباهای کوچک به طور منظم در جهت میدان مغناطیسی قرار می گیرند . سپس امواج رادیو فرکانس به آنها تابانده میشود .مولکولها از حالت منظم خارج میشوند در نتیجه از خود انرژی آزاد میکنند و وقتی امواج رادیو فرکانسی قطع میشود مولکولها دوباره به حالت منظم در می آیند و انرژی جذب میکنند . از روی میزان این انرژی های جذب شده و آزاد شده تصاویری دقیق از گردن تهیه می شود که ام آر ای نامیده می شود .

 















میلوگرافی
در موارد خاصی که نمی‌توان برای بیمار MRI انجام داد درخواست می‌شود .در این روش با گذاشتن یک سوزن در کمر بیمار مقداری مادة حاجب به داخل کانال نخاعی تزریق می‌شود و سپس رادیوگرافی یا سی‌تی‌اسکن انجام می‌شود .این روش در بیمارانی که دارای ترکش در بدن هستند یا در بیمارانی که باطری قلبی یا کاشت حلزون مصنوعی در گوش دارند انجام می‌شود .

آزمایش الکترومیوگرافی
بررسی توان انتشار عصبی و فعالیتهای الکتریکی عضلات٬ در تشخیص فتق دیسک و یافتن ریشه گرفتار شده کمک کننده‌است. در این روش با زدن سوزن به عضلات فعالیتهای خود بخودی و نیز ارادی عضلات اندازه‌گيري مي‌شود . در صورتیکه عصب تحريک شده باشد کشف میشود .

درمان 

اولین قدم در درمان دیسک گردن استفاده از داروهای ضد التهاب کشش گردن و تجویز گردن‌بند به مدت یک هفته میباشد و سپس و برای بیمار فیزیوتراپی تجویزمی شود .و در صورتی که بیمار پس از یک ماه به درمان‌های طبی پاسخ ندهد عمل جراحی انجام می شود .
اکثر بیمارانی که دردهای ناشی از فشار عصبی دارند، با این درمان ها بهبود می‌یابند، ولی بیماران مقاوم به این درمان ها نیازمند اعمال جراحی هستند. در بیمارانی که دارای علائم فشار بر روی نخاع یا ضعف و فلج اندامها شده اند ، دیگر یک ماه صبر کردن جایز نیست و آنها نیازمند عمل جراحی هستند . عمل جراحی سبب کاهش فشار بر روی عصب می‌شود.

جراحي ديسك گردن
درمان جراحی دیسک گردن توسط دو تکنیک عمل جراحی از جلو ویا عمل جراحي از طریق پشت گردن صورت می گیرد. در جراحي ديسك گردن یک برش به صورت عرضي در جلوي گردن داده مي‌شود . پس از كنار زدن عضلات و عروق، مهره ها و ستون فقرات گردن دیده میشود . با استفاده از راديوگرافي حين عمل محل ديسك پاره مشخص مي‌شود با کمک ميكروسكوپ جراحي، ديسك معيوب تخليه شده زوائد استخواني كه باعث فشار روي نخاع يا ريشه‌هاي عصبي شده اند برداشته میشود سپس باکمک مبکروسکوپ جراحی  ، دیسک معیوب برداشته شده زوائد استخوانی که باعث فشار روی نخاع  شده اند نیز برداشته میشوند. دیسک تخلیه شده به وسیله پروتز با دیسک مصنوعی جایگزین میشود .این پروتز باعث جوش خوردن مهره ها میشود .

محل برش گردن

 

برش ستون مهره ها

 

برداشتن دیسک 

 

فیوژن یا پیوند استخوانی 

 

جراحي دیسک از طریق پشت گردن

روش دیگرانجام جراحی دیسک گردن از طریق برش در پشت گردن است . اکثر دیسکهای گردن از طریق جلو عمل میشوند ولی در موارد خاصی جراح شما ممکن است تصميم بگيرد از راه پشت بیمار را عمل کند. در این روش نيز عضلات به کناری زده میشود و پس از رسیدن به استخوان پشت ستون فقرات با کمک دستگاه راديوگرافی در اتاق عمل سطح ضایعه مشخص مي‌شود و سپس با استفاده از میکروسکوپ قسمتی از استخوان برداشته و عصب بيمار پیدا میشود و سپس عصب به کناری زده مي‌شود و تکه دیسک از زیر آن بیرون کشیده مي‌شود . در این روش نیاز به دیسک مصنوعی و پیوند استخوانی ( فیوژن ) نیست

محل برش جراحی دیسک گردن از پشت

برداشتن لامینای گردنی

 

دیسک پاره

نتیجه عمل جراحی دیسک گردن
نتیجه عمل دیسک گردن مانند همه جاهای بدن بستگي به فاکتورهای مختلف دارد ازجمله: مهارت جراح ، تجهیزات بیمارستانی ، واکنش بدن بیماران ، زمانی که از ایجاد بیماری سپری شده است تا بیمار تصمیم به جراحی بگیرد و نیز میزان صدمه عصبی ، ساختمانی و بیومکانیکی که قبل از عمل برای بیمار ایجاد شده است .
در کل 70 در صد بیمارن نتیجه عالی 20 در صد نتیجه متوسط مي‌گيرند و 10 در صد ممکن است نتیجه راضی کننده نگیرند یا دچار عارضه شوند .

عوارض جراحي ديسك گردن
عوارض جراحي ديسك گردن شايع نيست . در کمتر از 10 در صد موارد اتفاق می افتد این عوارض مي‌تواند شامل آسيب به عصب صوتي، مري و يا عروق گردن باشد.

 


 

مقالات پربازدید