دردهای کمر و پا میتوانند زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهند و یکی از روشهای مؤثر برای تسکین این دردها، تزریق اپیدورال است. این روش با تزریق داروهای ضد التهاب به ناحیه آسیبدیده، به طور مستقیم به درمان التهاب و فشار به اعصاب میپردازد. تزریق اپیدورال، تزریق اطراف ریشه عصبی و داخل دیسک کمر با استفاده از دستگاههای تصویربرداری مانند فلوروسکوپی و سیتیاسکن انجام میشود و علاوه بر درمان، به شناسایی منبع دقیق درد نیز کمک میکند. در این مقاله، به بررسی این روشهای پیشرفته درمانی خواهیم پرداخت.
تزریق اپیدورال
تزریق اپیدورال کمر جهت تسکین درد کمر و پا انجام میشود. مصرف داروهای ضدالتهاب خوراکی باعث میشود که این داروها اولاً وارد سیستم کبدی شده و کبد فعل و انفعال بر روی آنها انجام دهد .سپس مقدار کمی از آنها در داخل خود به جریان میافتند . پس از انتشار دارو در جریان خون حدود 10% دارو به ناحیه ای که در آن التهاب وجود دارد مثلاً به کمر وارد میشود . دارو پس از مدتی توسط کبد از بین میرود ( اصطلاحاً متابولیزه )میشود . بنابراین وقتی که شما یک داروی ضد التهاب مانند قرص دیکلوفناک مصرف میکنید لازم است که هر روز آن را مصرف کنید . دانشمندان به این فکر افتادند که اگر بتوانند این داروی ضد التهاب را در محلی که التهاب ایجاد شده است یعنی در محل کمردرد وارد کنند قاعدتاً صد در صد به محل ایجاد التهاب میرسد از طرفی دارو وارد کبد نمیشود که متابولیزه شده و از بین برود . به همین علت تزریق اپیدورال در پزشکی وارد شد و روز بروز موارد مصرف آن بیشتر میشود . تزریق اپیدورال باید در اتاق عمل و تحت دستگاه فلوروسکوپی انجام شود . بعضی از پزشکان به جای استفاده از دستگاه فلوروسکوپی از دستگاه سونوگرافی برای این کار استفاده میکنند . برای تزریق اپیدورال از داروهای ضد التهاب مانند تزریق کورتن ، اوزون استفاده میکنند تزریق در اطراف رشته عصبی اصطلاحاً PRT نامیده میشود تزریق اپیدورال و تزریق اطراف ریشه عصبی علاوه بر اثر درمانی ، اثر تشخیصی نیز دارد . به عبارت دیگر وقتی فردی پس از تزریق اپیدورال یا تزریق دور یک رشته عصبی بهبود یابد ، نشان میدهد که درد از کدام ساختمان کمر ایجاد شده است که اصطلاحاً مولد درد یا ژنراتور درد نامیده میشود ، و در درمانهای بعدی با اطمینان بیشتری میتوان بیمار را عمل کرد.
تزریق در اطراف رشته عصبی یا Periradicular Therapy (PRT)
در این روش اطراف یک ریشه عصبی مانند ریشه عصبی پنجم کمری تزریق میشود . به طور اختصاصی درد بیمار در مسیر آن رشته عصبی بهبود مییابد . این تزریق نیز باید در زیر دستگاه سیتیاسکن یا دستگاه فلوروسکوپی انجام بگیرد . این تزریق نیز هم جنبه تشخیصی و هم درمانی دارد .
تزریق در داخل فستها ( Intrafacet injection )
در ستون فقرات کمری هر مهره به مهره بعدی در جلو توسط ساختمانی به نام دیسک و در عقب توسط دو مفصل به نام فست ( Facet )دیگر متصل میشود. بیماری فستها یا مفاصل ستون فقرات نیز میتوانند مانند بیماری دیسک درد در اندامهای تحتانی ایجاد کنند . به همین دلیل برای درمان بیماری فست ها داخل آنها ماده ضدالتهاب تزریق میشود .
به طور کلی تزریق اپیدورال یا تزریق داخل فست ها یا اطراف ریشه عصبی همان طور که در بالا گفته شد هم برای تشخیص و هم برای درمان به کار میروند .
تزریق داخل دیسک کمر
تزریق داخل دیسک یک عمل بسته یا عمل کم تهاجمی رایج برای دیسک کمر است که توسط جراحان ستون فقرات انجام میشود
مدتها آرزوی بشراین بود که بتواند بدون باز کردن کمر و شکاف دادن ساختمانهای آن به داخل فضای دیسکی دسترسی پیدا کند. با کوشش دانشمندان بالاخره این امر محقق شد . یکی از دانشمندانی که در این راه زحمات بسیار زیادی کشید و از پیشگامان تزریق داخل دیسک میباشد ، یک جراح اعصاب ایرانی مقیم آمریکا به نام آقای دکتر پرویز کامبین میباشد . ایشان پس از مطالعات زیاد برای ساختمان مهرهایی کمری راهی برای ورود سوزن به داخل فضای دیسک پیدا کردند که اصطلاحاً مثلث کامبین نامیده میشود . وارد شدن به فضای داخل دیسک باید تحت دستگاه فلوروسکوپی یا سیتیاسکن باشد. پس از وارد شدن به داخل فضای دیسکی دانشمندان مقداری ماده ضد التهاب مانند گاز اوزون یا الکل ژل شده که اصطلاحاً دیسکو ژل نامیده میشود و اشعه لیزر با طول موجهای مختلف را وارد میکنند . این مواد با واکنشهای مولکولی که با ساختمانهای داخل دیسک که اکثراً از جنس کلاژن هستند باعث کاهش فشار داخل دیسک و نیز کاهش حجم و جمع شدن دیسک میشوند . البته اشعه لیزر اثرات گرمایشی نیز دارد یعنی با ایجاد گرما باعث تأخیر دیسک و کاهش حجم دیسک و جمع شدن آن میشود . اخیراً مته های آبی نیز برای این کار استفاده شده است . در این روش از راه سوزن مخصوصی آب با فشار زیاد در داخل دیسک زده میشود و سپس ساکشن میشود و قطعاتی دیسک کمر را با خود بیرون میآورد . همانطور که میدانید با اره ها و مته های آبی میتوان موزاییک و سنگ را برید .
سوالات متداول
1- تزریق اپیدورال چیست و چگونه به تسکین درد کمر و پا کمک میکند؟
تزریق اپیدورال یک روش درمانی است که داروهای ضد التهاب مانند کورتن یا اوزون را مستقیماً به ناحیه آسیبدیده در کمر یا اطراف ریشه عصبی تزریق میکند. این داروها بدون اینکه از کبد عبور کنند، به محل التهاب میرسند و به تسکین درد و کاهش التهاب کمک میکنند.
2- چه تفاوتی بین تزریق اپیدورال و تزریق اطراف ریشه عصبی (PRT) وجود دارد؟
هر دو روش برای درمان درد کمر و پا استفاده میشوند، اما در تزریق اپیدورال دارو به فضای اپیدورال در اطراف نخاع تزریق میشود، در حالی که در تزریق PRT، دارو به اطراف یک ریشه عصبی خاص مانند ریشه پنجم کمری تزریق میشود و به طور خاص درد در مسیر آن ریشه عصبی تسکین مییابد.
3- چگونه تزریق داخل دیسک کمر انجام میشود و چه مزایایی دارد؟
تزریق داخل دیسک یک روش کمتهاجمی است که داروهایی مانند اوزون یا دیسکو ژل را به داخل فضای دیسک کمر تزریق میکند. این روش فشار داخل دیسک را کاهش داده و به جمع شدن دیسک کمک میکند، که در نتیجه درد کمر کاهش مییابد.
4- آیا تزریق اپیدورال خطرات یا عوارض جانبی دارد؟
مانند هر روش درمانی دیگر، تزریق اپیدورال نیز ممکن است خطراتی مانند عفونت، خونریزی یا آسیب به رشتههای عصبی داشته باشد. به همین دلیل این روش باید تحت نظارت دقیق پزشک و با استفاده از دستگاههای تصویربرداری انجام شود.
5- تزریق اپیدورال چگونه به تشخیص منبع درد کمک میکند؟
تزریق اپیدورال میتواند علاوه بر اثر درمانی، به شناسایی منبع دقیق درد کمک کند. اگر بیمار پس از تزریق بهبود یابد، مشخص میشود که درد از کدام ساختار در ستون فقرات ناشی شده است، که به پزشک کمک میکند تا درمانهای بعدی را با اطمینان بیشتری انجام دهد.
نتیجه گیری
تزریق اپیدورال و روشهای مرتبط مانند تزریق اطراف ریشه عصبی و داخل دیسک کمر، روشهای مؤثر و کمتهاجمی برای تسکین درد کمر و پا هستند. این روشها با تزریق مستقیم داروهای ضد التهاب به ناحیه آسیبدیده، به سرعت و به طور هدفمند التهاب را کاهش داده و درد را تسکین میدهند. علاوه بر اثر درمانی، این تزریقها جنبه تشخیصی نیز دارند و میتوانند به شناسایی منبع دقیق درد کمک کنند. با پیشرفت تکنولوژی و استفاده از دستگاههای تصویربرداری مانند فلوروسکوپی و سیتیاسکن، انجام این درمانها با دقت و اطمینان بیشتری انجام میشود. به طور کلی، این روشها در تسکین دردهای مزمن و بهبود کیفیت زندگی بیماران نقش مؤثری ایفا میکنند.
