راه های تشخیص درد سیاتیک چیست

مقالات پربازدید
3 علت مهم دردهای سیاتیک عبارت از : پارگی یا فتق دیسک کمر ، تنگی کانال نخاعی و لیز خوردگی مهره های کمری .درد سیاتیک با معاینه فیزیکی و MRI و نوار عصب و عضله تشخیص داده می شود.

 

راههای تشخیص علت درد سیاتیک ( درد پای راست یا درد پای چپ ) چیست؟ 

همانطور که قبلا شرح داده شد سه علل مهم دردهای سیاتیکی (پا درد) عبارتند از: پارگی یا فتق دیسک کمر، تنگی کانال نخاعی و لیز خوردگی مهره های کمری .
مهمترین راه تشخیص علل درد سیاتیک (پا درد) ابتدا گرفتن شرح حال سپس معاینه فیزیکی و سپس انجام  ام آر آی  و نوار عصب و عضله است که اصطلاحاً الکترومیوگرافی نامیده می شود.

 

شکل 1- علل مهم دردهای سیاتیکی : 
پارگی یا فتق دیسک کمر،تنگی کانال نخاعی و لیز خوردگی مهره های کمری


در بیماری که مبتلا به درد سیاتیک ( درد پای راست یا درد پای چپ ) است شرح حال چه اهمیتی دارد؟

هنگام گرفتن شرح حال پزشک از بیمار چند سوال  می پرسد. مثلاً می پرسد که درد از چه مدت پیش شروع شده است؟ آیا شروع درد ناگهانی بوده است یا به طور تدریجی بوده است؟ یا اینکه درد اندام تحتانی آیا همراه با گزگز و ضعف اندام های تحتانی ، خواب رفتن پاها است یا خیر؟‌ آیا درد پای بیمار یک طرفه است یا دو طرفه ؟ آیا درد سیاتیکی ( درد پای راست یا درد پای چپ ) همراه با کمردرد است یا فقط پای بیمار درد می کند؟ آیا سابقه ضربه - بلند کردن اجسام سنگین و سابقه بیماری خاص مانند دیابت - سابقه عرق شبانه کاهش وزن را می پرسد؟

در صورتی که درد به طور ناگهانی شروع شده باشد - معمولاً تشخیص اول پارگی یا فتق دیسک است و در صورتی که درد سیاتیک (پا درد) به طور تدریجی از چندین ماه و از کم شروع شده و به تدریج افزایش پیدا کرده است تشخیص تنگی کانال نخاعی یا لیز خوردگی مهره های کمری است. بیمارانی که در سال چندین بار دچار حملات درد سیاتیکی (پا درد) به مدت یک یا دو هفته می شوند و سپس بهبود پیدا می کند قاعدتاً بهترین تشخیص پارگی یا فتق دیسک کمری می باشد.

معاینه فیزیکی چیست؟

تا حدود قرن هجدهم میلادی به بدن انسان فیزیک می گفتند به همین جهت هنوز به معاینه بدن انسان توسط پزشک معاینه فیزیکی گفته می شود.
معاینه فیزیکی در چند قسمت انجام می‌گیرد که اولین قسمت آن نگاه کردن به بیمار ، طرز راه رفتن ، ایستادن و نشستن اوست. اولین چیزی که نظر پزشک را به خود جلب می کند این است که عده ای از افرادی که درد سیاتیک (پا درد) دارند مریض به یک طرف خم می شود و به اصطلاح ستون مهره های بیمار تاب برمی دارد.این دسته از بیمارانی که مبتلا به درد سیاتیک (پا درد) هستند هنگام راه رفتن می لنگند.سپس پزشک از بیمار می خواهد که در شش جهت ستون مهره ها را حرکت دهد که عبارتند از اینکه به جلو خم شود - به عقب خم شود - طرف راست و چپ خم شود و به راست و چپ بچرخد.

معاینه و درمان سیاتیک
شکل 2 - بالا آوردن پا تا 90 درجه نشان دهنده سالم بودن
معاینه و درمان سیاتیک
شکل 3 - بالا آوردن پا تا 30 درجه و درد شدید

قاعدتاً در بیمارانی که دچار پارگی دیسک کمری هستند این حرکات به سختی اتفاق می افتد و یا دردناک می باشد. مهمترین عامل تشخیص درد سیاتیک ، آزمایش بالا بردن پا است. به این ترتیب که پزشک از بیمار می خواهد که بر روی تخت دراز بکشد اول پای سالم را بالا می‌آورد که قاعدتاً تا ۹۰ درجه بدون درد بالا می رود- سپس از بیمار خواسته می شود که پای دردناک را بالا ببرد ، در صورتی که فردی به علت پارگی دیسک کمری دچار درد سیاتیک باشد معمولاً بعد از ۳۰ درجه بالا آوردن پا درد بیمار شدید می شود. بعضی از پزشکان به جای این که بیمار را بخوانند و در حالت خوابیده پا را بالا بیاورند از بیمار می خواهند در حالتی که ایستاده به جلو خم شود. بیماری که با خم شدن به جلو احساس درد و تیر کشیدن در یک یا دو اندام تحتانی (پاها) دارند معمولاً دچار پارگی دیسک کمر هستند.علاوه بر آن پزشک راه رفتن بیمار را معاینه می کند. از بیمار می خواهد که روی پنجه پا و یا پاشنه پای خود را برود که قاعدتاً اگر پای ما ضعیف شده باشد مشخص می‌شود و در مراحل آخر انجام معاینه رفلکس های وتری (رفلکس های تاندونی) است که با چکش به زیر زانو بیمار یعنی جایی که تاندون عضله چهار سر قرار گرفته است و پشت مچ پای بیمار یعنی جایی که تاندون آشیل قرار دارد ضربه می زند. در بعضی از دیسک ها این رفلکسها از بین می‌روند.

اهمیت ام آر آی در تشخیص علل درد سیاتیک ( درد پای راست یا درد پای چپ ) چیست؟

برای اثبات درد سیاتیک پزشک معمولاً از ام آر آی استفاده می کند. معمولاً در ام آر آی سه علت مهم درد سیاتیک ( درد پای راست یا درد پای چپ ) که عبارتند از : پارگی دیسک کمر تنگی کانال نخاعی و لیز خوردگی مهره های کمری مشخص می شوند. در واقع ام آر آی یک آهنربای بزرگ است که بدن بیمار در داخل آن قرار می گیرد و ذرات بدن انسان از جمله اتم های هیدروژن به صورت آهنرباهای کوچکی در می آیند و در یک جهت قرار می گیرند. درست مانند براده های آهن که بر روی یک کاغذ ریخته می شود و زیر آن را یک آهنربا می گذاریم سپس یک کویل به کمر انسان بسته می شود که از طریق آن به بدن بیمارامواج رادیویی تابانده می شود.

معاینه و درمان سیاتیک
شکل 4- این حالت باعث جذب انرژی و ثبت در دستگاه می‌شود
معاینه و درمان سیاتیک
شکل 5 -این حالت باعث آزاد کردن انرژی و ثبت در دستگاه می‌شود

این امواج رادیویی باعث می شوند که اتمهای بدن که مانند براده های آهن به طور منظم و در جهت خاصی در داخل آهنربای بزرگ ام آر آی قرار گرفتند از جای خود منحرف می‌شوند و این حالت باعث جذب انرژی می‌شود که توسط دستگاه ثبت و بر اساس آن تصویر ام آر آی تولید می شود که ام آر آی T1 نامیده می شود. سپس امواج رادیویی قطع می‌شود و چون هنوز بدن انسان در داخل یک آهنربای بزرگ قرار دارد دوباره این اتم ها به جای خود باز می گردند و انرژی را که جذب کرده بودند آزاد می کنند  دوباره این انرژی توسط دستگاه ثبت می شود و یک نوع تصویر دیگر ام آر آی تولید می شود که ام آر آی T2 نام دارد. معمولاً ساختمان‌هایی که در ام آر آی T1 سیاه دیده می شوند در ام T2 سفید دیده می شود. دیسک های سالم در ام آر آی به رنگ خاکستری دیده می شوند در صورتی که دیسک های پاره شده به صورت سیاه رنگ دیده می شوند.

آناتومی عصب سیاتیک

چه عواملی باعث پیدایش درد سیاتیکی می شوند؟ 

درمان درد سیاتیک با دارو شل کننده عضلانی

دارو های ضد التهاب برای سیاتیک

نوار عصب و عضله چیست؟ و چه اهمیتی در تشخیص بیماری سیاتیک ( درد پای راست یا درد پای چپ ) دارد؟

راه بعدی تشخیص سیاتیک (پا درد) انجام نوارعصب و عضله یا در اصطلاح پزشکی الکترومیوگرافی نامیده می شود به این ترتیب که پزشک با زدن سوزن در داخل عضله های خاصی که هر کدام از یک ریشه عصبی عصب گیری می کنند متوجه صدمه و تحت فشار قرار گرفتن عصب می‌شود وعلاوه برآن با مطالعه سرعت هدایت عصبی نیز پزشک به میزان فشار بر روی ریشه‌های عصبی پی می برد.
راه های دیگری نیز برای اثبات علل درد سیاتیک وجود دارد از جمله میلوگرافی و سی تی اسکن که در موارد خاصی از آنها استفاده می‌کنیم.

 

نوار عصب و عضله
شکل 6 - نوار عصب و عضله

روش های درمانی درد سیاتیک ( درد پای راست یا درد پای چپ ) چیست ؟

برای درمان درد سیاتیک ابتدا از داروهای ضد التهاب مانند دیکلوفناک ، بروفن ملوکسیکام ، سلکسیب و ناپروکسن استفاده می کنیم. علاوه بر داروهای فوق از شل کننده های عضلانی مانند باکلوفن و متوکاربامول نیز می توان استفاده کرد. مکانیزم اثر داروهای ضد التهاب به این ترتیب است که وقتی که بر روی ریشه عصبی در اثر پارگی و فتق دیسک فشار وارد می شود التهاب بوجود می آید.(التهاب یعنی خارج شدن آب گلبول های سفید از داخل رگ ها به دور ریشه های عصبی که اصطلاحاً ورم نامیده می شود. در واقع التهاب یک تورم میکروسکوپی است.) بنابراین ما با دادن داروهای ضد التهاب (تورم) ، التهاب میکروسکوپی دورعصب را کم می‌کنیم و به این ترتیب فضای بیشتری برای عصب ایجاد می شود و در واقع فشار کمتری به عصب وارد می شود. به عبارت دیگر مصرف داروهای ضد التهاب باعث می شوند که مواد سمی که باعث کشیده شدن گلبول های سفید و آب به دور عصب می شوند از بین رفته و در نتیجه گلبول های سفید همراه با آب به داخل رگها برگردند.

 

پرسش و پاسخ
بارگزاری مجدد
سوال:
بعداز ۲ماه استراحت مطلق وبهترشدن روحیه ولی کماکان درد باسن و ساق پا وجود دارد
پاسخ:

سلام دوست عزیز
اول اینکه استراحت مطلق دیگر در طب جدید توصیه نمی شود . بر عکس بیمار تشویق به حرکت می شود فقط توصیه می شود از خم شدن ناگهانی و بلند کردن اجسام سنگین پرهیز نماید و قاعدتاً اگر بعد از یک تا دو ماه درد بیمار با درمان های طبی بهتر نشود عمل جراحی برای بیمار بهترین است.

سوال:
پدرمن چن ماهی هس پاش درد میکرد اوایل پیگیری نکرد سپس رف دکتر گف رگ سیاتیکه الان هم راه میرود پاشه سنگین برمیداره خوا هسا راهنمایی کنید
پاسخ:

سلام دوست عزیز ، رگ سیاتیک که وجود ندارد. در واقع عصب سیاتیک وجود دارد. دردی هم که از کمر انسان به داخل باسن پشت ران پشت ساق پا انتشار پیدا کند درد سیاتیکی نامیده می‌شود. با توجه به شرح حالی که داده اید پدر شما باید معاینه شود .برای ایشان ام‌آر‌آی درخواست شود و بر حسب یافته‌های ام‌آر‌آی درمان شود. که قاعدتاً در جلسات اول و دوم از درمان‌های ساده مانند دارو و فیزیوتراپی استفاده می شود و در صورتی که بیمار بهبود نیابد از درمان‌های مشکل تر استفاده خواهد شد. از اینکه فرمودید" پاشنه سنگین بر می‌دارد " چیست؟ در صورتی که بیمار نمی تواند بر روی پنجه پاها یا پاشنه پا راه برود دچار ضعف عضلانی شده است و لازم است که زودتر به پزشک مراجعه کند.

سوال:
سلام خسته نباشید آقای دکتر ۲۸ سال سن دارم درد کمر دارم که الان زده به پای چپم از باسن تا مچ پای چپم درگیره سیتی اسکن دادم گفتن قوس طبیعی کمرت صاف شده ام آر آی دادم گفتن پارگی دیسکه میخواستم نظر شمارو بدونم که آیا مشکل حاد هستش؟ احتیاج به عمل داره؟
پاسخ:

سلام دوست عزیز
بیماری که دردی که به مچ پای انسان تیر می کشد درد سیاتیکی نامیده می شود. هرگونه درد کمر یا درد سیاتیک باید ظرف یک ماه با درمان های غیر جراحی خوب شود و در صورتی که بیش از یک ماه به درمان های غیر جراحی پاسخ ندهد نیاز به جراحی خواهد داشت.

سوال:
با سلام.من 30 سال سن دارم و همیشه فعالیت زیاد دارم و همچنین یه بچه کوچک.وقتی زیاد کار میکنم،انگار رگی تو باسنم به شدت میگیره و دیگه نمیتونم تکون بخورم و تا حدی ران رو درگیر میکنه اما بیشتر تو باسنه،دکتر گفت التهاب دیسک داری اما به دلیل شیردهی نمیتونیم درمان شروع کنیم‌.بیشتر هم طرف چپ رو درگیر میکنه اما گاهی با فعالیت زیاد دو طرف باسنم درگیر میشه.سوال داشتم آیا این درد سیاتیکی هستش یا نه؟در ضمن میتونم از مسکن استفاده کنم؟ممنون میشم راهنمایی کنید.
پاسخ:

با سلام دوست عزیز
درد سیاتیک دردی است که از کمر شروع و به باسن و سپس به پشت ران و پشت ساق پاها انتشار پیدا می‌کند‌. بنابراین دردی هم که به باسن یک طرفه یا دو طرف تیر می‌کشد قاعدتاً سیاتیک و معمولا به علت بیماری دیسک کمر باشد. در دوران شیردهی معمولاً داروهای ضدالتهاب تجویز نمی کنیم . اما کم خطر ترین داروی ضد التهاب استامینوفن است. زیرا بچه ها هم وقتی مریض می شوند از استامینوفن استفاده می کنند. البته آن هم باید با تجویز پزشک مصرف شود ، و علاوه بر آن در دوران شیر دهی سعی می‌کنیم بیماران را درمان های فیزیوتراپی خوب کنیم. 
 

سوال:
با عرض سلام ۷روزی هست که دچار این بیماری شده ام شب اول درددرناحیه لگن و صبح پای راست هم دچاردردشدبعداز۵روزبه دکترمراجعه کردم وبعدازگرفتن ام آرای متوجه شدیم که یک دیسک بیرون زده ویکی هم حالت زخم شده گی دارد ولی پاره نشده آیا با استراحت خوب میشودیانیازبه عمل دارد آیا عمل لیزرخوب است نظرتان درموردمکمل غذایی چیست ممنون
پاسخ:

بیماری که دچار درد کمر و درد در اندام های تحتانی در مسیر عصب سیاتیک می‌شود باید ظرف یک ماه خوب شود . درمان این گونه بیماران چهار مرحله شامل :دارو ، فیزیوتراپی و تزریق های داخل کانال نخاعی و عمل جراحی میباشد . قاعدتا اول با درمان های ساده شروع می‌کنیم. استراحت در طب جدید معمولاً توصیه نمی شود . عمل لیزری عمل خوبی است . البته باید بیمار مناسب این عمل توسط پزشک انتخاب شود . مکمل غذایی هم معمولاً در درمان دیسک کم بکار میرود .‌اما امروزه داروهایی مانند "پیاسکلیدین" که ترکیبات آووکادو است و یا قرص های زردچوبه در درمان بیماریهای دیسک به عنوان کمک به درمان توصیه می شود.

سوال:
سلام دکتر انتهای کمرم به باسن سمت راست وران پا تا پشت ساق احساس گرفتگی ودرد دارم وپیاده روی طولانی نمیتونم انجام بدم خسته میشم ام آرآی هم گرفتم
پاسخ:

سلام دوست عزیز
دردی که به باسن و ران پشت ساق پا انتشار پیدا می‌کند، درد سیاتیکی نامیده می شود و معمولاً به علت بیماری و پارگی دیسک کمر یا تنگی کانال نخاعی و در بعضی از افراد به علت لیز خوردگی مهره ها این نوع درد بوجود می آید. ام آر آی معمولاً علت آن را نشان می‌دهد. معمولاً با دارو و تزریق های داخل کانال نخاعی درمان می شود. در کسانی که به درمانهای غیر جراحی پاسخ نمی‌دهند درمان جراحی بهترین است.