درد سیاتیک
درد سیاتیک دردی است که از کمر، به باسن، پشت ران و پشت و یا خارج ساق پا احساس می شود. معمولاً، درد سیاتیک یک طرفه است، اما میتواند دو طرفه نیز باشد. درد می تواند به صورت ناگهانی ایجاد شده یا به تدریج و با گذشت زمان افزایش پیدا کند .

در صورت تمایل فایل صوتی مقاله را بشنوید

 فصل ۲- آناتومی عصب سیاتیک

 عصب سیاتیک و علل درد سیاتیک چیست ؟

همانطور که در شکل 1 و 2 دیده میشود عصب سیاتیک بزرگترین عصب بدن انسان است. این عصب  در داخل باسن و در پشت ران درست درخط وسط سیر می‌کند و به زانو می رسد. در پشت زانو به دو شاخه تی بیال و عصب پروانه آل مشترک تقسیم می شود. البته عصب پرونئال مشترک خود به دو عصب پرونئال سطحی و عمقی تقسیم می شود. عصب پرونئال سطحی حسی است و به پوست میرود و حس جلوی پای انسان را تامین میکند و عصب پرونئال عمقی به عضلات جلوی ساق پا میرود . همانطور که در شکل 3 دیده میشود ،عصب سیاتیک از ۵ ریشه عصبی در داخل کمر و لگن  تشکیل می شود. که عبارتند دو ریشه از کمر انسان که ریشه عصبی چهارم و پنجم کمری ( L4و L5) و سه ریشه از لگن که شامل ریشه اول دوم و سوم لگنی ( S1 ,S2,S3 ) می باشد. همانطور که در شکل 2 دیده میشود ، این عصب در باسن انسان از زیر عضله گلابی شکل یا عضله پیریفورمیس رد می شود و در پشت زانو به دو شاخه تیبیال و عصب پرونئال مشترک تقسیم می شود. اصولا ساق پا از دو قسمت درست شده است :  عضلات قسمت جلوی ساق پا از عصب پرونئال  عمقی عصب میگیرند وعضلات قسمت پشت ساق پا از عصب تیبیال عصب میگیرند  .  کلیه حرکات  پاهای ما ( مانند راه رفتن ، ایستادن ، فشردن پدال ترمز و گاز ، برداشتن پا از روی ترمز ) از طریق این عصب( یعنی عصب سیاتیک و دوشاخه انتهایی آن عصب پرونئال عمقی و عصب تیبیال ) انجام می گیرد. 

درد سیاتیک
شکل 1- مسیر درد سیاتیک که از باسن به پشت ران و سپس پشت ساق پا تیر میکشد .

درد سیاتیک چیست ؟ 

 همانطور که در شکل 1 دیده میشود ، درد سیاتیک دردی است که در مسیر عصب سیاتیک بوجود می آید یعنی  از کمر، به باسن ، پشت ران و پشت و یا خارج ساق پا احساس می شود. معمولاً، درد سیاتیک یک طرفه است ،  اما می تواند دو طرفه نیز باشد  . درد می تواند به صورت ناگهانی ایجاد شده یا به تدریج و با گذشت زمان افزایش پیدا کند . درد  سیاتیک در 90 درصد موارد در نتیجه پارگی یا فتق دیسک ایجاد می شود و در اینگونه مواقع معمولاً دیسک پاره شده یا فتق دیسک  به ریشه های عصب سیاتیک(معمولا ریشه عصبی L5  به علت دیسک L4-L5 و ریشه عصبی  S1  به علت فتق یا پاره شدن دیسک L5-S1  فشار وارد می کند. پس به طور خلاصه  شایعترین علت درد سیاتیک پارگی یا فتق دیسک L4-L5 و L5-S1 است .  سایر بیماریهایی که باعث درد عصب سیاتیک می شوند شامل تنگی کانال نخاعی ، تومورهای ستون مهره ها ، عفونت های ستون مهره ها و یا تومر های داخل لگن و تومورهای خود  عصب سیاتیک هستند .وقتی ریشه های عصب سیاتیک  تحت فشار قرار می گیرند، باعث  ایجاد ضعف در عضلات، بی حسی  ، ضعف ساق پا یا احساس سوزش کف پا و یا کمر می شوند. بعضی از مطالعات نشان داده اند که 40 در صداز افرادی که دچار دیسک کمر میشوند فقط با  درد سیاتیک مراجعه میکنند ، ( بدون اینکه کمر درد داشته باشند)  .

شکل 2- مسیر و آناتومی عصب سیاتیک

درد در مسیر عصب سیاتیک چه اهمیتی دارد ؟

درد در مسیر عصب سیاتیک اهمیت زیادی دارد. زیرا شایع‌ ترین علت آن پارگی دیسک کمر می باشد و در درجه بعد تنگی کانال نخاعی و در درجه بعد لیزخوردگی مهره های کمر است. این سه بیماری مهم هستند و معمولا نیاز به عمل جراحی دارند . 

 

رشته های عصبی سیاتیک
شکل3 طرز تشکیل عصب سیاتیک


درد سیاتیک چه نوع دردی است ؟

 درد  سیاتیک یک درد مکانیکی است و با حرکت ایجاد و یا تشدید میشود و با دراز کشیدن بهتر میشود . درد سیاتیک ممکن است در زمان ایستادن، نشستن یاراه رفتن ایجاد شود.همانطور که در شکل 1 دیده میشود  ، درد سیاتیک دردی است که از پشت باسن به پشت ران و سپس به پشت ساق و یا گاهی  در قسمت خارجی ساق پا انتشار پیدا می کند. و منجر به درد و گزگز کف پا و انگشتان( خصوصا انگشت شست پا یا انگشت کوچک پا )می شود. درد عصب سیاتیک در افراد مختلف می تواند از ملایم تا شدید باشد و این درد می تواند با نشستن طولانی، خم شدن به جلو  ، سرفه و عطسه کردن نیز تشدید شود.

 

چه عواملی باعث پیدایش درد سیاتیکی می شوند؟

 ریسک فاکتورهای درد عصب ساتیک چیست؟ 

راه های تشخیص درد سیاتیک چیست؟

 

تشخیص درد سیاتیک با تصویربرداری در معاینه فیزیکی ، پزشک وضعیت قدرت عضلات را مورد بررسی قرار می دهد . از بیمار خواسته می شود تا روی انگشتان یا پاشنه خود راه برود، از یک حالت چمباتمه بلند شود، برای معاینه میزان فشار به عصب سیاتیک در حالیکه بیمار روی تخت  به پشت دراز کشیده است ، پزشک یکی از پاهای بیمار  را در بلند می کند. معمولاً دردی که ناشی از عصب سیاتیک باشد، با انجام این مانور  تشدید خواهد شد

برای تشخیص بیماری سیاتیک از روش های تصویر برداری زیر استفاده میکنیم :

- عکس برداری رادیولوژی

- تصویر برداری ام آر آی (MRI)

شکل 4- بهترین وسیله تشخیص علت درد سیاتیک ام آر آی است

      - سی تی اسکن

روش های درمان درد سیاتیک

امروزه روش های مختلف برای  درد عصب سیاتیک وجود دارد که این روش ها شامل موارد زیر هستند:

1- مصرف داروهای ضد التهاب غیر استروئید (NSAIDs): 

مصرف این داروها باعث  کاهش تورم و التهاب و تسکین درد بیمار مبتلا به سیاتیک می شود .

 شکل 5- انواع گوناگون دارو های ضد التهاب 

2- مصرف داروهای شل کننده های عضلانی

از داروهای شل  کننده عضلات در درمان درد سیاتیک به منظور کاهش اسپاسم استفاده می شود.

شکل 6- متوکاربامول شل کننده عضلات است 

 

 

مقالات پربازدید